نقش هوش مصنوعی در ارائه بازخورد موثر در فرآیند تدریس و تاثیر آن بر انگیزه و مشارکت یادگیری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در ارائه بازخورد موثر در فرآیند تدریس و تاثیر آن بر انگیزه و مشارکت یادگیری دانش آموزان انجام شده است. بازخورد موثر به عنوان یکی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر یادگیری، به دانش آموزان کمک می کند تا از وضعیت یادگیری خود آگاه شوند، نقاط قوت و ضعف خود را بشناسند و مسیر یادگیری خود را اصلاح نمایند، اما ارائه بازخورد موثر به ویژه در کلاس های پرجمعیت برای معلمان دشوار و زمان بر است. در این میان، هوش مصنوعی با قابلیت های تحلیلی، تطبیقی و خودکارسازی، می تواند به عنوان یک راهکار نوین برای ارائه بازخوردهای شخصی سازی شده، فوری و مستمر به دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد و انگیزه و مشارکت یادگیری آنها را افزایش دهد. این پژوهش با استفاده از روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و آزمایش، بر روی ۱۰۰ دانش آموز پایه نهم انجام شده است که به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب گردیدند. گروه آزمایش به مدت ده هفته از یک سیستم بازخورد مبتنی بر هوش مصنوعی استفاده نمود که بر اساس تحلیل پاسخ های دانش آموزان، بازخوردهای فوری، شخصی سازی شده و سازنده ارائه می داد، در حالی که گروه کنترل بازخوردهای سنتی معلم را دریافت می کرد. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه انگیزه یادگیری، پرسشنامه مشارکت کلاسی و آزمون های عملکردی بود. یافته های پژوهش نشان داد که میانگین نمرات انگیزه یادگیری در گروه آزمایش از ۵۱/۳ به ۷۶/۸ افزایش یافته است و این تفاوت در سطح ۰۰۱/۰>P معنادار است. همچنین میانگین نمرات مشارکت یادگیری در گروه آزمایش از ۴۸/۶ به ۷۲/۴ ارتقاء یافته که نشان دهنده تاثیر مثبت و چشمگیر هوش مصنوعی بر متغیر وابسته است. تحلیل کوواریانس نیز حاکی از آن بود که با کنترل اثر پیش آزمون، تفاوت معناداری بین دو گروه وجود دارد و مجذور اتا برای انگیزه یادگیری ۷۴/۰ و برای مشارکت یادگیری ۶۹/۰ به دست آمد. بر اساس یافته های پژوهش، استفاده از هوش مصنوعی برای ارائه بازخورد موثر نه تنها موجب افزایش کیفیت بازخوردها و کاهش بار کاری معلمان می شود، بلکه با شخصی سازی بازخورد، ارائه آن در زمان مناسب و ایجاد حس پیشرفت در دانش آموزان، انگیزه درونی و مشارکت آنها را به طور قابل توجهی ارتقاء می بخشد. پژوهش حاضر نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند به عنوان یک راهکار عملیاتی برای رفع موانع ارائه بازخورد موثر در نظام آموزشی کشور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، بازخورد موثر ، انگیزه یادگیری ، مشارکت یادگیری ، فرآیند تدریس