چگونه توانستم مشارکت دانش آموزان را در فعالیت های پرورشی و فرهنگی مدرسه افزایش دهم؟

این اقدام پژوهی با عنوان «چگونه توانستم مشارکت دانش آموزان را در فعالیت های پرورشی و فرهنگی مدرسه افزایش دهم؟» با هدف شناسایی عوامل موثر بر کاهش مشارکت دانش آموزان و ارائه راهکارهای مناسب برای افزایش حضور، علاقه مندی و مسئولیت پذیری آنان در فعالیت های فرهنگی، هنری، تربیتی و پرورشی انجام شده است. مسئله مورد مطالعه در دبستان دخترانه زینبیه منطقه ۱۴ شهر تهران و با مشارکت دانش آموزان دوره ابتدایی مورد بررسی قرار گرفت. در بررسی های اولیه مشخص شد بخشی از دانش آموزان در فعالیت های پرورشی و فرهنگی مشارکت مطلوبی نداشته و برخی برنامه ها با استقبال و همراهی کافی آنان مواجه نمی شود. هدف اصلی پژوهش، افزایش میزان مشارکت دانش آموزان، ایجاد انگیزه و نشاط در فعالیت های مدرسه و فراهم کردن فرصت برای بروز استعدادها و توانمندی های آنان بود. برای بررسی دقیق مسئله، در مرحله نخست با استفاده از مشاهده مستقیم رفتار و میزان مشارکت دانش آموزان، گفت وگو با دانش آموزان، همکاران و مدیر مدرسه، بررسی نظرات والدین، مطالعه سوابق فعالیت های پرورشی و استفاده از پرسش وپاسخ و فرم های نظرسنجی، اطلاعات لازم تحت عنوان «شواهد ۱» گردآوری و وضعیت موجود مشخص شد. پس از تحلیل شواهد ۱، عوامل موثر بر کاهش مشارکت دانش آموزان شناسایی و متناسب با شرایط مدرسه راهکارهایی مانند تنوع بخشی به برنامه های پرورشی، استفاده از فعالیت های جذاب و مشارکتی، سپردن مسئولیت به دانش آموزان، تشکیل گروه های دانش آموزی، توجه به علایق و استعدادهای فردی، تشویق و تقویت رفتارهای مشارکت جویانه و افزایش نقش دانش آموزان در برنامه ریزی و اجرای فعالیت ها به کار گرفته شد. سپس نتایج اجرای راهکارها از طریق مشاهده مجدد، گفت وگو، نظرسنجی از دانش آموزان و همکاران، بررسی میزان حضور و مشارکت آنان در برنامه ها و مقایسه وضعیت قبل و بعد از اجرای راهکارها در قالب «شواهد ۲» گردآوری شد. یافته های پژوهش نشان داد که ایجاد فضای شاد و مشارکت محور، توجه به تفاوت های فردی و علایق دانش آموزان، واگذاری مسئولیت های متناسب با توانایی آنان و استفاده از تشویق موثر، موجب افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان در فعالیت های فرهنگی و پرورشی شد. همچنین دانش آموزان احساس مسئولیت بیشتری نسبت به فعالیت های مدرسه پیدا کردند و حضور فعال تری در برنامه های گروهی، فرهنگی، هنری و تربیتی نشان دادند. نتایج این اقدام پژوهی نشان داد که مشارکت دانش آموزان زمانی افزایش می یابد که آنان از حالت دریافت کننده صرف برنامه ها خارج شده و به عنوان اعضای فعال و موثر در طراحی، اجرا و ارزیابی فعالیت های مدرسه نقش داشته باشند. بنابراین می توان نتیجه گرفت که استفاده از روش های متنوع، جذاب، دانش آموزمحور و مبتنی بر مشارکت، نقش مهمی در ارتقای فعالیت های پرورشی و فرهنگی و رشد اجتماعی و تربیتی دانش آموزان دارد.

کلیدواژه ها:

مشارکت دانش آموزان ، فعالیت های پرورشی ، فعالیت های فرهنگی ، انگیزش دانش آموزان ، اقدام پژوهی.