چگونه توانستم با استفاده از مشارکت دادن دانش آموزان در فرایند یادگیری، احساس مسئولیت پذیری آنان را افزایش دهم؟

این اقدام پژوهی با عنوان «چگونه توانستم با استفاده از مشارکت دادن دانش آموزان در فرایند یادگیری، احساس مسئولیت پذیری آنان را افزایش دهم؟» با هدف شناسایی و رفع مشکل کم رنگ بودن احساس مسئولیت پذیری و مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند یادگیری انجام شد. جامعه مورد مطالعه شامل ۱۰ نفر از دانش آموزان پایه دوم یک مدرسه روستایی بود که در جریان فعالیت های آموزشی و تربیتی، نیاز به تقویت مشارکت، همکاری و پذیرش مسئولیت در آنان مشاهده می شد. در این پژوهش تلاش شد با فراهم کردن فرصت مشارکت واقعی دانش آموزان در برنامه ریزی، اجرای فعالیت های یادگیری، تقسیم وظایف، کار گروهی و ارزیابی فعالیت ها، زمینه تقویت احساس مسئولیت پذیری آنان فراهم شود. روش پژوهش از نوع اقدام پژوهی بود و برای گردآوری اطلاعات از روش هایی مانند مشاهده مستقیم رفتار دانش آموزان، گفت وگو با آنان، بررسی عملکرد و فعالیت های کلاسی، استفاده از چک لیست و ثبت شواهد و مستندات استفاده شد. در «شواهد یک» با مشاهده وضعیت اولیه دانش آموزان، مشخص شد که برخی از آنان در انجام وظایف آموزشی، مشارکت در فعالیت های گروهی، پیگیری مسئولیت های محوله و پذیرش نقش خود در فرایند یادگیری، عملکرد مطلوبی نداشتند. پس از تحلیل اطلاعات و شناسایی عوامل موثر، راهکارهایی مانند واگذاری مسئولیت های متناسب با توانایی دانش آموزان، تشکیل گروه های مشارکتی، تعیین نقش های مشخص، مشارکت دادن آنان در تصمیم گیری های آموزشی و تشویق رفتارهای مسئولانه اجرا شد. در «شواهد دو» نتایج مشاهده ها، گفت وگوها و بررسی عملکرد دانش آموزان نشان داد که میزان مشارکت آنان در فعالیت ها افزایش یافته و دانش آموزان با انگیزه و اعتمادبه نفس بیشتری وظایف خود را پذیرفته و انجام می دادند. همچنین همکاری گروهی، پیگیری امور، رعایت نظم و احساس تعلق آنان نسبت به فعالیت های آموزشی بهبود پیدا کرد. یافته های این اقدام پژوهی نشان داد که مشارکت دادن هدفمند دانش آموزان در فرایند یادگیری و واگذاری مسئولیت های واقعی و متناسب با توانایی آنان می تواند نقش موثری در تقویت احساس مسئولیت پذیری داشته باشد. در نهایت، اجرای این راهکارها موجب بهبود مسئولیت پذیری، مشارکت فعال، همکاری و استقلال دانش آموزان شد و نشان داد که معلم با ایجاد محیطی مشارکتی و فرصت دادن به دانش آموزان برای تجربه مسئولیت، می تواند زمینه رشد مهارت های فردی و اجتماعی آنان را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، مسئولیت پذیری ، مشارکت دانش آموزان ، فرایند یادگیری ، یادگیری مشارکتی