مدیریت عادلانه منابع دیجیتال برای کاهش شکاف فناورانه در یادگیری دانش آموزان مناطق کم برخوردار با تکیه بر مشارکت های مردمی

گسترش فناوری های دیجیتال و تبدیل شدن منابع الکترونیکی، اینترنت و ابزارهای هوشمند به بخشی از فرایند یاددهی یادگیری، فرصت های تازه ای برای ارتقای کیفیت و شخصی سازی آموزش فراهم کرده است؛ بااین حال، توزیع نابرابر منابع دیجیتال می تواند به بازتولید نابرابری های آموزشی و شکل گیری شکاف فناورانه میان دانش آموزان منجر شود. مسئله اساسی آن است که برخورداری از فناوری صرفا به وجود تجهیزات محدود نیست، بلکه کیفیت دسترسی، امکان استفاده مستمر، سواد دیجیتال، حمایت مدرسه و خانواده و ظرفیت مدیریت منابع نیز در تحقق یادگیری عادلانه نقش دارند. پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی مدیریت عادلانه منابع دیجیتال برای کاهش شکاف فناورانه در یادگیری دانش آموزان مناطق کم برخوردار با تاکید بر ظرفیت مشارکت های مردمی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. مشارکت کنندگان شامل ۲۴ نفر از مدیران و معاونان مدارس و صاحب نظران مرتبط با مدیریت آموزشی و فناوری آموزشی بودند که با استفاده از نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند و فرایند نمونه گیری تا دستیابی به اشباع اطلاعاتی ادامه یافت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و بر اساس روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شدند. یافته های پژوهش در قالب پنج مضمون اصلی شامل «عدالت در دسترسی و توزیع منابع دیجیتال»، «مدیریت مشارکت محور و شبکه سازی اجتماعی»، «توانمندسازی دیجیتال معلمان، دانش آموزان و خانواده ها»، «شفافیت و پاسخگویی در تخصیص منابع» و «پایداری و حکمرانی محلی منابع دیجیتال» سازمان یافت. نتایج نشان داد کاهش شکاف فناورانه زمانی امکان پذیر است که مدیریت منابع دیجیتال از رویکرد صرفا تجهیزمحور فاصله گرفته و به سمت الگویی چندسطحی، مشارکتی و مبتنی بر نیاز واقعی مدارس حرکت کند. مشارکت خیرین، خانواده ها، نهادهای محلی و سازمان های اجتماعی می تواند در تامین تجهیزات، دسترسی ارتباطی، نگهداری زیرساخت ها و توسعه مهارت های دیجیتال نقش مکمل داشته باشد. بر این اساس، مدیریت عادلانه منابع دیجیتال مستلزم ترکیب سیاست های توزیع عادلانه، توانمندسازی انسانی، شفافیت مالی و مشارکت اجتماعی است و می تواند زمینه دسترسی برابرتر دانش آموزان کم برخوردار به فرصت های یادگیری دیجیتال را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

عدالت دیجیتال ، شکاف فناورانه ، منابع دیجیتال ، مشارکت مردمی ، دانش آموزان کم برخوردار ، مدیریت آموزشی ، یادگیری دیجیتال