لزوم آشنایی دانش آموزان دهم (بخصوص دانش آموزان رشته تجربی) با ساختار سلول و کارکرد آن

آشنایی دقیق و مفهومی دانش آموزان پایه دهم با ساختار سلول و کارکرد اجزای آن، یکی از پایه های اساسی یادگیری زیست شناسی در دوره دوم متوسطه، به ویژه برای دانش آموزان رشته علوم تجربی است. سلول به عنوان واحد بنیادی حیات، نقطه اتصال بسیاری از مفاهیم زیست شناسی از جمله بافت ها، اندام ها، دستگاه های بدن، سوخت وساز، انتقال مواد، تولیدمثل، رشد، وراثت و بیماری ها محسوب می شود. ازاین رو، ضعف در درک ساختار و عملکرد سلول می تواند یادگیری بسیاری از مباحث بعدی زیست شناسی را با دشواری مواجه سازد. دانش آموز پایه دهم برای آنکه بتواند مفاهیم زیستی را به صورت عمیق و کاربردی فراگیرد، لازم است سلول را صرفا مجموعه ای از نام ها و شکل های کتاب درسی تلقی نکند، بلکه ارتباط میان ساختارهای سلولی، وظایف آن ها و نقششان در حفظ حیات را درک کند. این موضوع برای دانش آموزان رشته تجربی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بخش قابل توجهی از آموزش های آینده آنان در زیست شناسی، علوم پزشکی، علوم آزمایشگاهی، داروسازی و رشته های وابسته بر مفاهیم سلولی و مولکولی استوار است. هدف مقاله حاضر بررسی لزوم آشنایی دانش آموزان پایه دهم، به خصوص دانش آموزان رشته علوم تجربی، با ساختار سلول و کارکرد آن و تبیین راهکارهای موثر برای ایجاد یادگیری عمیق در این زمینه است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از مطالعه منابع کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها نشان می دهد آموزش سلول زمانی اثربخشی بیشتری دارد که از حفظ کردن نام اندامک ها فراتر رود و با مشاهده، تصویر، مدل سازی، فعالیت عملی، مقایسه، پرسشگری، ارتباط دادن ساختار و عملکرد و استفاده هدفمند از فناوری های آموزشی همراه شود. همچنین مشخص شد که ایجاد درک مفهومی از سلول می تواند زمینه لازم برای فهم بهتر مباحث پیچیده تر زیست شناسی در پایه های بالاتر را فراهم کند. در مجموع، توجه نظام آموزشی و معلمان زیست شناسی به آموزش عمیق و فعال ساختار و کارکرد سلول می تواند در شکل گیری نگرش علمی، افزایش علاقه به زیست شناسی و تقویت توانایی تحلیل مفاهیم زیستی دانش آموزان موثر باشد.

کلیدواژه ها:

سلول ، ساختار سلول ، کارکرد سلول ، دانش آموزان پایه دهم ، رشته علوم تجربی ، آموزش زیست شناسی ، یادگیری مفهومی ، زیست شناسی سلولی