از شکست به رشد: استراتژی های عملی معلم برای پرورش تاب آوری تحصیلی و اعتماد به نفس در دانش آموزان دوره ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تدوین استراتژی های عملی معلمان برای تبدیل تجارب شکست به فرصت های رشد و در نتیجه ارتقای تاب آوری تحصیلی و اعتمادبه نفس در دانش آموزان دوره ابتدایی به مرحله اجرا درآمد. این مطالعه بر اساس ماهیت و اهداف خود، با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) و طرح توصیفی–تحلیلی از نوع اقدام پژوهی مشارکتی انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل دانش آموزان و معلمان پایه ابتدایی بود که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و روند کار شامل اجرای مداخلات آموزشی مبتنی بر بازخورد سازنده، بازتعریف مفهوم خطا در کلاس و تمرین های خودتنظیمی بود. گردآوری داده ها با ابزارهای پرسشنامه استاندارد تاب آوری و مقیاس اعتمادبه نفس، مصاحبه های نیمه ساختاریافته و چک لیست های مشاهده رفتار صورت پذیرفت. مدل تحلیل مطالب در بخش کیفی بر پایه تحلیل تماتیک (مضمونی) و در بخش کمی با استفاده از آمار توصیفی و آزمون های تحلیل کوواریانس (ANCOVA) ساختاربندی شد. یافته های تحلیل کیفی نشان داد که استراتژی های معلم در سه بعد «ایجاد فضای امن روانی»، «اصلاح الگوی اسناد علی» و «آموزش ذهنیت رشد» دسته بندی می شوند. نتایج کمی نیز بیانگر افزایش معنادار میانگین نمرات تاب آوری تحصیلی دانش آموزان پس از اجرای مداخلات بود ($P < ۰/۰۱$). همچنین سطح اعتمادبه نفس کودکان در مواجهه با چالش های یادگیری و تکالیف دشوار به شکل چشمگیری بهبود یافت. در نهایت، نتایج نشان داد که تغییر رویکرد معلم از قضاوت محوری به هدایت گری، ترس از اشتباه را به اشتیاق برای تلاش مجدد تبدیل می کند. بر این مبنا، کاربست استراتژی های فرایندمحور و تمرکز بر بازخورد ترمیمی، نقشی بنیادین در توانمندسازی روانی و موفقیت بلندمدت تحصیلی دانش آموزان ابتدایی ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری تحصیلی ، اعتمادبه نفس ، دوره ابتدایی ، استراتژی های تدریس معلم ، ذهنیت رشد ، مدیریت شکست