بررسی رابطه احساس تعلق به مدرسه با انگیزش تحصیلی و مشارکت آموزشی دانش آموزان

احساس تعلق به مدرسه به عنوان یکی از نیازهای اساسی روانشناختی دانش آموزان، نقش بنیادینی در فرآیند یادگیری و تحقق اهداف آموزشی ایفا می کند. این پژوهش کیفی با هدف بررسی عمیق و چندوجهی رابطه میان احساس تعلق به مدرسه با انگیزش تحصیلی و مشارکت آموزشی دانش آموزان انجام شده است. در این مطالعه، احساس تعلق به مدرسه به عنوان پدیده ای پویا، رابطه ای و متاثر از بافت اجتماعی و فرهنگی مدرسه در نظر گرفته شده است که از تعاملات معنادار دانش آموز با معلمان، همسالان و محیط مدرسه نشات می گیرد. انگیزش تحصیلی نیز فراتر از نمرات و بازخوردهای بیرونی، به عنوان نیروی درونی و خودگردان مورد واکاوی قرار گرفته که ریشه در ارضای نیازهای بنیادین خودمختاری، شایستگی و ارتباط دارد. مشارکت آموزشی نیز به مثابه کنشی فعالانه، عاملیت گرا و مبتنی بر عاملیت انسانی تعریف شده که در ابعاد رفتاری، شناختی، هیجانی و عاملانه ظهور می یابد. یافته های حاصل از تحلیل عمیق پژوهش های پیشین نشان می دهد که احساس تعلق به مدرسه از طریق تامین نیاز به ارتباط در چارچوب نظریه خودتعیین گری، بستری مساعد برای درونی سازی ارزش های تحصیلی و بروز انگیزش درونی فراهم می آورد. این احساس با افزایش خودکارآمدی و ایجاد نگرش مثبت نسبت به مدرسه و یادگیری، اشتیاق و پشتکار دانش آموزان را برای رویارویی با چالش های تحصیلی تقویت می نماید. در حوزه مشارکت آموزشی، احساس تعلق با فراهمسازی امنیت روانی و پذیرش اجتماعی، دانش آموزان را به حضور فعال در فرایند یادگیری، مشارکت در بحث های کلاسی، همکاری با همسالان و ایفای نقش عاملیت گرا در مسیر یادگیری خود ترغیب می کند. در مقابل، فقدان این احساس با پیامدهایی چون انزوای تحصیلی، کاهش انگیزه، مشارکت سطحی و گسست از مدرسه همراه است.

کلیدواژه ها:

احساس تعلق به مدرسه ، انگیزش تحصیلی ، مشارکت آموزشی ، نظریه خودتعیین گری ، دانش آموزان