تقویت تفکر انتقادی دانش آموزان در عصر هوش مصنوعی؛ راهبردهای نوین برای توسعه یادگیری عمیق

گسترش سریع هوش مصنوعی و ورود ابزارهای هوشمند به عرصه آموزش، شیوه دسترسی دانش آموزان به اطلاعات، تولید محتوا و حل مسائل را دستخوش تغییر کرده است. در چنین شرایطی، صرف توانایی دسترسی سریع به اطلاعات نمی تواند تضمین کننده یادگیری عمیق باشد؛ زیرا دانش آموز باید بتواند اطلاعات دریافت شده را تحلیل، اعتبارسنجی، مقایسه و ارزیابی کند و بر اساس شواهد به قضاوت و تصمیم گیری برسد. از این منظر، تقویت تفکر انتقادی به یکی از الزامات اساسی تعلیم و تربیت در عصر هوش مصنوعی تبدیل شده است. هوش مصنوعی می تواند با فراهم کردن فرصت های متنوع برای پرسشگری، شبیه سازی موقعیت های مسئله محور، ارائه دیدگاه های متفاوت و شخصی سازی فرایند یادگیری، زمینه مناسبی برای رشد مهارت های شناختی سطح بالا فراهم کند؛ اما استفاده منفعلانه از این فناوری ممکن است وابستگی دانش آموز به پاسخ های آماده، کاهش تلاش شناختی و پذیرش بدون بررسی اطلاعات را به دنبال داشته باشد. بنابراین، نقش معلم از انتقال دهنده صرف اطلاعات به طراح موقعیت های یادگیری، هدایت کننده فرایند پرسشگری و تسهیل کننده تفکر تغییر می کند. هدف پژوهش حاضر بررسی راهبردهای نوین تقویت تفکر انتقادی دانش آموزان در عصر هوش مصنوعی و تبیین نقش آن در توسعه یادگیری عمیق است. این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از مطالعات و منابع علمی فارسی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که ترکیب آموزش پرسش محور، مسئله محور، مقایسه و ارزیابی پاسخ های هوش مصنوعی، گفت وگوی انتقادی، یادگیری مشارکتی، فعالیت های پژوهشی و ارزشیابی فرایندمحور می تواند دانش آموزان را از مصرف کنندگان منفعل اطلاعات به یادگیرندگانی تحلیل گر، پرسشگر و مسئول تبدیل کند. بر این اساس، هوش مصنوعی زمانی می تواند در خدمت یادگیری عمیق قرار گیرد که استفاده از آن با پرورش تفکر انتقادی، سواد اطلاعاتی، خودتنظیمی و قضاوت مستقل دانش آموز همراه شود.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، هوش مصنوعی ، یادگیری عمیق ، دانش آموزان ، آموزش نوین ، یادگیری مسئله محور ، سواد اطلاعاتی ، فناوری آموزشی