بررسی رابطه میان اعتیاد به شبکه های اجتماعی و کاهش ظرفیت حافظه کاری در دانش آموزان

گسترش روزافزون استفاده از فضای مجازی چالش های شناختی نوظهوری برای نظام آموزشی ایجاد کرده است؛ از این رو هدف پژوهش حاضر، تحلیل رابطه میان اعتیاد به شبکه های اجتماعی و کاهش ظرفیت حافظه کاری در دانش آموزان بود. این مطالعه کاربردی با روش توصیفی–همبستگی انجام شد و جامعه آماری آن را دانش آموزان مقطع متوسطه تشکیل دادند که نمونه ای ۳۰۰ نفری به شیوه خوشه ای تصادفی برای آن انتخاب گردید. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اعتیاد به شبکه های اجتماعی و آزمون های رایانه ای سنجش حافظه کاری (فراخنای ارقام و N-back) بود و داده های به دست آمده بر اساس مدل های آمار استنباطی شامل ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون خطی مورد واکاوی قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که میان اعتیاد به شبکه های اجتماعی و تمامی ابعاد ظرفیت حافظه کاری رابطه ای منفی و معنادار برقرار است. بر اساس نتایج مدل رگرسیون، استفاده افراطی و وابستگی روانی به این فضا توانست بخش معناداری از افت عملکرد حافظه فعال دانش آموزان را پیش بینی نماید. درگیری ذهنی مداوم با اعلان ها و بار شناختی تحمیل شده ناشی از چندوظیفگی رسانه ای، فرآیند نگهداری و پردازش اطلاعات را به شدت مختل می سازد. علاوه بر این، نتایج حاکی از آسیب پذیری بیشتر کارکردهای اجرایی و کاهش تمرکز شناختی در دانش آموزان با سطح اعتیاد بالا به شبکه های اجتماعی بود. در نهایت، یافته ها موید آن است که مدیریت مصرف رسانه ای و تقویت سواد دیجیتال می تواند نقشی کلیدی در حفظ و بازیابی ظرفیت های شناختی ایفا کند، لذا طراحی برنامه های مداخله ای آموزشی در مدارس جهت بهبود فرآیندهای یادگیری امری ضروری است.

کلیدواژه ها:

اعتیاد به شبکه های اجتماعی ، ظرفیت حافظه کاری ، کارکردهای اجرایی ، بار شناختی ، دانش آموزان