نقش سواد هوش مصنوعی در توسعه شایستگی های حرفه ای معلمان

گسترش سریع فناوری های هوش مصنوعی و ورود تدریجی آن ها به عرصه آموزش، مفهوم شایستگی حرفه ای معلمان را با تحولات اساسی مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، صرف برخورداری معلم از دانش تخصصی و مهارت های سنتی تدریس برای پاسخگویی به نیازهای جدید آموزشی کافی نیست و معلمان باید مجموعه ای از دانش، مهارت، نگرش و توانایی های مرتبط با هوش مصنوعی را نیز کسب کنند. سواد هوش مصنوعی به مجموعه ای از توانایی ها برای شناخت مفاهیم و قابلیت های هوش مصنوعی، استفاده آگاهانه و هدفمند از ابزارهای هوشمند، ارزیابی صحت و اعتبار خروجی های آن، تشخیص محدودیت ها و سوگیری های الگوریتمی، رعایت اصول اخلاقی و حقوقی و به کارگیری مسئولانه این فناوری در موقعیت های آموزشی اشاره دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سواد هوش مصنوعی در توسعه شایستگی های حرفه ای معلمان انجام شده است. روش پژوهش، مروری تحلیلی بوده و داده های مورد نیاز با بررسی و تحلیل ۱۴ منبع فارسی مرتبط با هوش مصنوعی، سواد دیجیتال، شایستگی حرفه ای، توسعه حرفه ای و آموزش معلمان گردآوری و تلفیق شده است. یافته های پژوهش نشان داد که سواد هوش مصنوعی می تواند از طریق تقویت شایستگی فناورانه، ارتقای طراحی آموزشی، بهبود توانایی تولید و ارزیابی محتوای آموزشی، تقویت ارزشیابی یادگیری، توسعه تفکر انتقادی، افزایش توانایی حل مسئله، بهبود تصمیم گیری حرفه ای، تقویت یادگیری حرفه ای مستمر و افزایش آمادگی اخلاقی و حقوقی معلمان، نقش مهمی در توسعه شایستگی های حرفه ای آنان ایفا کند. همچنین مشخص شد که توسعه سواد هوش مصنوعی تنها به آموزش کار با ابزارهای هوشمند محدود نمی شود و باید ابعاد شناختی، آموزشی، انتقادی، اخلاقی، اجتماعی و حرفه ای را دربرگیرد. بر این اساس، توجه به آموزش هدفمند سواد هوش مصنوعی در برنامه های تربیت معلم، آموزش ضمن خدمت و توسعه حرفه ای مستمر معلمان ضرورتی اساسی برای نظام آموزش و پرورش محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

سواد هوش مصنوعی ، شایستگی حرفه ای ، معلمان ، توسعه حرفه ای ، هوش مصنوعی در آموزش ، سواد دیجیتال ، توانمندسازی معلمان