نقش معلم در بهره گیری از هوش مصنوعی برای آموزش مهارت های زندگی به دانش آموزان

گسترش شتابان فناوری های هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را با فرصت ها و چالش های تازه ای روبه رو کرده است. در این میان، آموزش مهارت های زندگی به دانش آموزان از جمله حوزه هایی است که می تواند از ظرفیت های هوش مصنوعی بهره مند شود؛ زیرا این فناوری امکان شخصی سازی فعالیت های یادگیری، ارائه بازخورد فوری، طراحی موقعیت های شبیه سازی شده، تولید سناریوهای آموزشی، ایجاد فرصت برای تمرین حل مسئله و تقویت یادگیری مشارکتی را فراهم می کند. با این حال، استفاده از هوش مصنوعی به تنهایی نمی تواند جایگزین نقش تربیتی، عاطفی و اخلاقی معلم شود. معلم است که باید میان فناوری، نیازهای واقعی دانش آموزان، اهداف تربیتی و ارزش های انسانی ارتباط برقرار کند. هدف مقاله حاضر بررسی نقش معلم در بهره گیری هدفمند از هوش مصنوعی برای آموزش مهارت های زندگی به دانش آموزان است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از مطالعه اسنادی و بررسی منابع فارسی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد معلم در عصر هوش مصنوعی از انتقال دهنده صرف اطلاعات به طراح تجربه یادگیری، تسهیلگر، مربی مهارت های انسانی، هدایتگر اخلاقی، ارزیاب و ناظر بر کیفیت اطلاعات تبدیل می شود. هوش مصنوعی می تواند در آموزش خودآگاهی، همدلی، ارتباط موثر، حل مسئله، تصمیم گیری، تفکر خلاق، تفکر انتقادی، مدیریت هیجان و مقابله با فشارهای روانی مورد استفاده قرار گیرد؛ اما اثربخشی آن وابسته به توانمندی معلم در طراحی فعالیت های هدفمند و نظارت بر فرایند یادگیری است. نتایج همچنین نشان می دهد که سواد هوش مصنوعی معلمان، سواد رسانه ای، توانایی ارزیابی خروجی های هوش مصنوعی، توجه به حریم خصوصی، رعایت اصول اخلاقی و حفظ ارتباط انسانی از مهم ترین الزامات استفاده آموزشی از این فناوری هستند. بنابراین، پیشنهاد می شود نظام آموزشی ضمن فراهم کردن زیرساخت های مناسب، برنامه های توانمندسازی معلمان را به سمت کسب شایستگی های فناورانه، تربیتی، اخلاقی و ارتباطی هدایت کند تا هوش مصنوعی به جای تضعیف نقش معلم، به ابزاری برای تقویت آموزش مهارت های زندگی و رشد همه جانبه دانش آموزان تبدیل شود (سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، ۱۳۹۰؛ اکرمی و قادری، ۱۴۰۳؛ کیانفر و همکاران، ۱۴۰۴).

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، معلم ، مهارت های زندگی ، دانش آموزان ، آموزش و پرورش ، یادگیری شخصی سازی شده ، سواد هوش مصنوعی ، تفکر انتقادی