نقش تمرین های خلاق و فعالیت های کاربردی در انتقال آموخته های زبان عربی از کلاس به زندگی روزمره

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تمرین های خلاق و فعالیت های کاربردی در انتقال آموخته های زبان عربی از محیط کلاس به موقعیت های واقعی زندگی روزمره دانش آموزان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی دانش آموزان یک مدرسه در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ تشکیل دادند که از میان آن ها ۴۰ دانش آموز به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۸ هفته در معرض برنامه آموزشی مبتنی بر تمرین های خلاق و فعالیت های کاربردی شامل ایفای نقش، گفت وگوهای موقعیتی، تولید محتوای کوتاه، حل مسئله های مرتبط با زندگی روزمره و تمرین های تعاملی قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل از روش متداول آموزش بهره برد. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون عملکردی کاربرد زبان عربی، پرسشنامه انتقال یادگیری و چک لیست مشاهده رفتارهای زبانی بود. روایی محتوایی ابزارها توسط ۸ نفر از متخصصان برنامه ریزی درسی و آموزش زبان تایید شد و شاخص CVR برای گویه ها بین ۰.۷۹ تا ۰.۹۲ به دست آمد. همچنین پایایی ابزارها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰.۸۸، ۰.۹۱ و ۰.۸۵ محاسبه شد که بیانگر پایایی مطلوب آن ها بود. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS-۲۹ و AMOS-۲۴ و از طریق آزمون تحلیل کوواریانس و مدل یابی مسیر تحلیل شدند. یافته ها نشان داد میانگین نمرات انتقال یادگیری در گروه آزمایش از ۴۱.۲۷ به ۷۳.۸۴ افزایش یافت، در حالی که این مقدار در گروه کنترل از ۴۲.۱۱ به ۴۸.۳۶ رسید. نتایج تحلیل کوواریانس حاکی از تفاوت معنادار دو گروه در مرحله پس آزمون بود (F=۲۴.۶۸، p<۰.۰۰۱، η²=۰.۴۰). همچنین تمرین های خلاق اثر مستقیم و مثبت بر انتقال آموخته های زبان عربی داشتند (β=۰.۵۷، p<۰.۰۰۱) و فعالیت های کاربردی نیز اثر مستقیمی برابر با ۰.۴۹ بر انتقال یادگیری نشان دادند (p<۰.۰۰۱). نتایج مدل ساختاری نشان داد درگیری فعال دانش آموزان نقش میانجی معناداری در رابطه میان تمرین های خلاق و انتقال آموخته ها ایفا می کند (β غیرمستقیم=۰.۲۱، p=۰.۰۰۲). شاخص های برازش مدل نیز در سطح مطلوب قرار داشتند (CFI=۰.۹۵، TLI=۰.۹۴، RMSEA=۰.۰۴۸) و متغیرهای پژوهش توانستند ۵۲ درصد از واریانس انتقال یادگیری را تبیین کنند (R²=۰.۵۲). بر این اساس می توان نتیجه گرفت که استفاده هدفمند از تمرین های خلاق و فعالیت های کاربردی، زمینه به کارگیری دانش زبانی در موقعیت های واقعی را فراهم کرده و موجب تعمیق یادگیری، افزایش ماندگاری آموخته ها و تقویت توانایی استفاده عملی از زبان عربی می شود. ازاین رو، بهره گیری از این رویکرد در طراحی برنامه های درسی، تولید محتوای آموزشی و آموزش معلمان می تواند گامی موثر در ارتقای کیفیت آموزش زبان عربی و افزایش کارآمدی یادگیری دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

تمرین های خلاق ، فعالیت های کاربردی ، انتقال یادگیری ، آموزش