مدیریت کلاس درس علوم هنگام انجام آزمایش های گروهی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش و اثربخشی راهبردهای مدیریت کلاس درس علوم هنگام انجام آزمایش های گروهی و تبیین تاثیر آن بر مشارکت فعال دانش آموزان، نظم فرایند آزمایش و کیفیت یادگیری مفهومی انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی بود که در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ اجرا شد. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان یک مدرسه تشکیل دادند که از میان آنان ۶۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه مدیریت کلاس در فعالیت های آزمایشگاهی، مقیاس مشارکت دانش آموزان در فعالیت های گروهی و آزمون یادگیری مفهومی علوم استفاده شد. روایی محتوایی ابزارها با استفاده از نظر متخصصان علوم تربیتی و آموزش علوم بررسی و تایید شد و پایایی آن ها بر اساس ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۸۷، ۰/۸۴ و ۰/۸۱ به دست آمد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و از طریق شاخص های آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافته ها نشان داد بین مدیریت موثر کلاس هنگام انجام آزمایش های گروهی و مشارکت فعال دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (r=۰/۶۱، p<۰/۰۰۱). همچنین مدیریت کلاس با نظم و رعایت قواعد ایمنی در فرایند آزمایش رابطه معناداری داشت (r=۰/۵۸، p<۰/۰۰۱) و میان مدیریت کلاس و یادگیری مفهومی علوم نیز رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد (r=۰/۵۴، p<۰/۰۰۱). نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد مولفه های مدیریت زمان و مراحل آزمایش (β=۰/۳۱، p=۰/۰۱۲)، تعیین روشن نقش های اعضای گروه (β=۰/۲۸، p=۰/۰۱۸)، نظارت فعال معلم (β=۰/۲۶، p=۰/۰۲۴) و مدیریت تعاملات گروهی (β=۰/۲۳، p=۰/۰۳۶) به صورت معناداری مشارکت دانش آموزان را پیش بینی می کنند؛ به گونه ای که این متغیرها در مجموع ۴۸ درصد از واریانس مشارکت فعال را تبیین کردند (R²=۰/۴۸). همچنین مدیریت کلاس توانست ۳۹ درصد از تغییرات یادگیری مفهومی را تبیین کند (R²=۰/۳۹). بر اساس یافته ها، مدیریت کلاس در فعالیت های آزمایشگاهی صرفا به کنترل رفتار و حفظ نظم محدود نمی شود، بلکه فرایندی هدفمند برای سازمان دهی زمان، تجهیزات، نقش های گروهی، تعاملات بین اعضا و هدایت ایمن فعالیت های عملی است.

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس درس ، آموزش علوم ، آزمایش های گروهی ، مدیریت فعالیت های آزمایشگاهی ، مشارکت دانش آموزان ، یادگیری مفهومی ، یادگیری مشارکتی