راهکارهای هوش مصنوعی در آموزش و پرورش

هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین راهکارهای کاربرد هوش مصنوعی در آموزش و پرورش و ارائه چارچوبی تربیت محور برای استفاده اثربخش، عادلانه و مسئولانه از این فناوری است. پژوهش با رویکرد مروری تحلیلی انجام شده و برای تدوین چارچوب، از منابع فارسی و انگلیسی مرتبط با هوش مصنوعی آموزشی، یادگیری خودتنظیم، برنامه درسی، مدیریت مدرسه، شایستگی معلمان و سیاست گذاری آموزشی استفاده شده است. تحلیل منابع نشان داد که راهکارهای هوش مصنوعی را می توان در هفت حوزه اصلی سامان داد: شخصی سازی یادگیری و یادگیری تطبیقی؛ بازخورد و ارزشیابی تکوینی؛ تولید و بومی سازی محتوای آموزشی؛ پشتیبانی از طراحی و اجرای تدریس؛ تحلیل یادگیری و شناسایی زودهنگام افت تحصیلی؛ هوشمندسازی مدیریت و تصمیم گیری مدرسه؛ و توسعه سواد هوش مصنوعی و شایستگی های معلمان و دانش آموزان. در کنار این ظرفیت ها، چالش هایی همچون حریم خصوصی، امنیت داده، سوگیری الگوریتمی، نابرابری دسترسی، تولید محتوای نادرست، وابستگی یادگیرنده، کاهش عاملیت انسانی و دشواری سنجش اصالت آثار دانش آموزان مطرح است. بر اساس یافته ها، اجرای موفق راهکارهای هوش مصنوعی نیازمند نیازسنجی پیش از فناوری، تدوین سیاست روشن، آموزش حرفه ای معلمان، طراحی ارزشیابی متناسب با عصر هوش مصنوعی، ایجاد زیرساخت عادلانه، ارزیابی مستمر ابزارها و نظارت انسانی است. نتیجه پژوهش نشان می دهد که مناسب ترین رویکرد برای آموزش و پرورش، جایگزینی معلم با هوش مصنوعی نیست؛ بلکه ایجاد همکاری نظام مند میان معلم، دانش آموز، داده و سامانه های هوشمند برای حل مسائل واقعی آموزشی است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش و پرورش ، راهکارهای هوشمند ، یادگیری شخصی سازی شده ، یادگیری تطبیقی ، سواد هوش مصنوعی