تاثیر تکنیک های پرسش گری معلم بر عمق درک دانش آموزان از چرخه حسابداری

هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر تکنیک های پرسشگری معلم بر عمق درک دانش آموزان از مفاهیم و مراحل چرخه حسابداری بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و گروه گواه انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل ۶۰ دانش آموز یک مدرسه بود که از میان آنان ۴۸ دانش آموز با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه، هر گروه ۲۴ نفر، جایگزین شدند. پژوهش در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ اجرا شد. در گروه آزمایش، طی هشت جلسه آموزشی، محتوای چرخه حسابداری با تاکید بر تکنیک های پرسشگری عمیق، پرسش های کاوشگر، پرسش های «چرا» و «چگونه»، پرسش های علی، مقایسه ای و مسئله محور ارائه شد؛ درحالی که گروه گواه آموزش معمول را دریافت کرد. برای گردآوری داده ها از آزمون محقق ساخته سنجش عمق درک چرخه حسابداری شامل ۳۰ سوال در سطوح یادآوری، فهم، کاربرد، تحلیل و استدلال استفاده شد که روایی محتوایی آن با نظر هفت متخصص تایید و پایایی آن بر اساس ضریب آلفای کرونباخ ۰/۸۷ به دست آمد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ و از طریق شاخص های توصیفی، آزمون شاپیرو–ویلک، تحلیل کوواریانس و اندازه اثر کوهن تحلیل شدند. نتایج نشان داد میانگین نمرات عمق درک در گروه آزمایش از ۱۷/۲۵ در پیش آزمون به ۲۴/۰۸ در پس آزمون افزایش یافت، درحالی که این تغییر در گروه گواه از ۱۷/۴۲ به ۱۹/۰۶ بود. پس از کنترل اثر پیش آزمون، تفاوت دو گروه از نظر عمق درک دانش آموزان معنادار بود (F(۱,۴۵)=۱۸/۶۴، p<۰/۰۰۱، η²=۰/۲۹۳)؛ به گونه ای که حدود ۲۹ درصد از واریانس تفاوت پس آزمون با عضویت در گروه آموزشی تبیین شد. بیشترین بهبود در مولفه های تحلیل رویدادهای مالی، تشخیص رابطه میان حساب ها و توضیح منطقی مراحل ثبت رویدادهای مالی مشاهده شد. همچنین، تحلیل سوالات نشان داد استفاده مستمر از پرسش های کاوشگر و وادار کردن دانش آموزان به توضیح چرایی پاسخ، بیش از پرسش های حافظه محور با ارتقای عملکرد در سطوح بالاتر شناختی همراه بود. یافته های پژوهش نشان می دهد پرسشگری هدفمند معلم صرفا ابزاری برای سنجش میزان یادگیری نیست، بلکه می تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی برای انتقال دانش آموز از حفظ مراحل چرخه حسابداری به فهم رابطه ای، تحلیل موقعیت های مالی و استدلال درباره منطق ثبت های حسابداری عمل کند. بر این اساس، پیشنهاد می شود معلمان در آموزش مفاهیم حسابداری، به جای تمرکز بر پرسش های کوتاه و پاسخ های بازتولیدی، از توالی پرسش های مفهومی، کاوشگر و مسئله محور استفاده کنند و برنامه های توانمندسازی حرفه ای معلمان نیز بر مهارت طراحی و اجرای پرسش های سطح بالای شناختی تاکید داشته باشد.

کلیدواژه ها:

تکنیک های پرسشگری معلم ، عمق درک ، چرخه حسابداری ، پرسشگری کاوشگر ، یادگیری مفهومی ، تفکر تحلیلی ، آموزش حسابداری