تاثیر یادگیری مبتنی بر مسئله بر تفکر انتقادی دانش آموزان

هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر یادگیری مبتنی بر مسئله بر پرورش مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان است. رویکرد پژوهش، کیفی و از نوع مطالعه موردی چندگانه بوده است. مشارکت کنندگان شامل ۴۲ دانش آموز دختر و پسر در پایه دهم و یازدهم دوره متوسطه دوم در دو دبیرستان شهر تهران بودند که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته فردی و گروه های متمرکز، و تحلیل اسناد شامل پاسخ های نوشتاری دانش آموزان به مسئله های طراحی شده جمع آوری گردید. فرآیند یادگیری مبتنی بر مسئله در قالب هشت جلسه آموزشی طراحی و اجرا شد که در آن دانش آموزان در گروه های کوچک به حل مسئله های واقعی و غیرخواهند پرداخت. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل موضوعی و کدگذاری نظام مند انجام شد. یافته ها نشان داد که یادگیری مبتنی بر مسئله به طور معناداری بر تقویت شش مولفه اصلی تفکر انتقادی شامل تفسیر، تحلیل، ارزیابی، استنتاج، تبیین و خودتنظیمی تاثیرگذار بوده است. دانش آموزان در فرآیند مواجهه با مسئله های چالش برانگیز، توانایی خود را در پرسش گری، بررسی دیدگاه های چندگانه، و ارزشیابی شواهد بهبود بخشیدند. همچنین، همکاری گروهی و گفتگوی سقراطی در چارچوب یادگیری مبتنی بر مسئله، زمینه ساز تحول در نگرش دانش آموزان نسبت به یادگیری و افزایش انگیزه درونی آنها شده است. با این حال، چالش هایی نظیر محدودیت زمانی، دشواری در طراحی مسئله های اصیل، و نیاز به تغییر نقش معلم از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر یادگیری به عنوان موانع اجرایی شناسایی شدند. نتیجه گیری پژوهش بر ظرفیت بالای یادگیری مبتنی بر مسئله در ایجاد موقعیت های یادگیری معنی دار و پرورش مهارت های تفکر سطح بالا تاکید دارد و پیشنهادهایی برای سیاست گذاران آموزشی، برنامه ریزان درسی و معلمان ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر مسئله ، تفکر انتقادی ، دانش آموزان ، پژوهش کیفی ، مطالعه موردی