تاثیر ابزارهای هوش مصنوعی بر خلاقیت و تفکر واگرا در دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر ابزارهای هوش مصنوعی بر خلاقیت و تفکر واگرا در دانش آموزان به نگارش درآمده است. در عصر دیجیتال، ورود ابزارهای هوش مصنوعی مولد به عرصه آموزش، فرصت ها و چالش های نوینی را برای فرایند یاددهی-یادگیری ایجاد کرده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی توصیفی، به بررسی تجربه زیسته دانش آموزان و معلمان در مواجهه با ابزارهای هوش مصنوعی در فرایند آموزش پرداخته است. مشارکت کنندگان شامل پانزده دانش آموز دوره متوسطه و پنج معلم بودند که به روش هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته، مشاهده مشارکتی و تحلیل اسناد جمع آوری گردید و با استفاده از روش تحلیل مضمون، مورد واکاوی قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که ابزارهای هوش مصنوعی می توانند نقش دوگانه ای در خلاقیت دانش آموزان ایفا کنند. از یک سو، این ابزارها با ارائه ایده های بدیع، تسهیل فرایند طوفان فکری، کمک به تولید محتوای چندوجهی و کاهش موانع فنی، بستری مساعد برای پرورش تفکر واگرا فراهم می آورند. از سوی دیگر، وابستگی مفرط به این ابزارها، همگون سازی خروجی ها و تضعیف تامل فردی، می تواند به محدودیت خلاقیت و کاهش استقلال فکری دانش آموزان بینجامد. نتایج این پژوهش بر اهمیت نقش واسطه گری معلم در استفاده هدفمند و اخلاقی از ابزارهای هوش مصنوعی تاکید می ورزد و نشان می دهد که ارزش آموزشی این فناوری ها نه در تولید محصولات آماده، بلکه در فرایند اکتشاف، بازتاب و آفرینش مشترک معنا دارد. پژوهش حاضر با ارائه الگویی مفهومی از تاثیر دوگانه هوش مصنوعی بر خلاقیت، زمینه را برای طراحی راهبردهای آموزشی کارآمد در عصر فناوری های نوین فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، خلاقیت ، تفکر واگرا ، آموزش ، دانش آموزان ، پژوهش کیفی