فقه ارتباطات اجتماعی طلاب با غیرمسلمانان و جریان های فکری معارض

پژوهش حاضر به تبیین و واکاوی احکام و موازین «فقه ارتباطات اجتماعی طلاب و مبلغان دینی با غیرمسلمانان و جریان های فکری معارض» می پردازد. در بستر تحولات نوین ارتباطی و گسترش شبکه های اجتماعی، طلاب به عنوان کنشگران و مبلغان آموزه های دینی، در تعامل و مواجهه مستمر با پیروان دیگر ادیان، مکاتب بشری و صاحبان اندیشه های الحادی قرار دارند. این مقاله با بهره گیری از روش توصیفی–تحلیلی و بر پایه ادله اربعه اجتهادی (کتاب، سنت، عقل و اجماع)، ابعاد ارتباطات فردی و بین فرهنگی طلاب را در سه سطح همزیستی مدنی، گفت وگوی انتقادی و مرزهای تحریم و بازدارندگی ارزیابی می کند. یافته های پژوهش بیانگر آن است که فقه امامیه، تعامل اجتماعی با غیرمسلمانان غیرمحارب اعم از اهل کتاب، معاهد، مستامن و شهروندان عرفی را بر اساس اصول کرامت انسانی، «بر و قسط» (مستفاد از آیه ۸ سوره ممتحنه)، «تالیف قلوب» و «جدال احسن» مجاز و گاه در راستای تبلیغ دینی، مستحب موکد قلمداد می کند. با این حال، تعامل و ارتباط فکری با جریان های معارض، الحادی و کانون های نشر بدعت، بر اساس قواعد تحدیدی از قبیل «قاعده نفی سبیل»، «حرمت نشر و ترویج کتب ضلال» و «حرمت اعانت بر اثم» مشروط و مقید شده است؛ بدین معنا که ورود طلاب به گفت وگو با این جریان ها صرفا برای افراد صاحب صلاحیت علمی، با هدف روشنگری، دفع شبهات دینی و مصونیت بخشی به جامعه مسلمین جایز است. در نهایت، این الگو مدلی چندسطحی از ارتباط دینی را معرفی می نماید که در آن سعه صدر اخلاقی، حفظ ثبات هویتی و رعایت اصول تبلیغی متوازن گنجانده شده است.

کلیدواژه ها:

فقه ارتباطات اجتماعی ، طلاب و مبلغان ، اهل کتاب و غیرمسلمانان ، جریان های فکری معارض ، قواعد فقهی تعامل