اقدام پژوهی: افزایش اعتمادبه نفس با اختصاص "نفر اول پرسش" در هر جلسه

این اقدام پژوهی با هدف افزایش اعتمادبه نفس و مشارکت کلاسی دانش آموزان از طریق اختصاص «نفر اول پرسش» در هر جلسه انجام شده است. مسئله پژوهش از مشاهده کاهش مشارکت برخی دانش آموزان در فعالیت های شفاهی کلاس، اجتناب از پاسخ گویی به پرسش های معلم، ترس از اشتباه و نگرانی از قضاوت همکلاسی ها شکل گرفت. با توجه به اینکه فرصت مشارکت فعال و تجربه موفقیت می تواند در شکل گیری احساس توانمندی و اعتمادبه نفس دانش آموزان نقش داشته باشد، راهکاری با عنوان «نفر اول پرسش» طراحی و اجرا شد. در این طرح، در هر جلسه یکی از دانش آموزان به صورت برنامه ریزی شده و چرخشی به عنوان نخستین پاسخ دهنده به یک پرسش ساده و متناسب با توانایی خود انتخاب می شد. پیش از پاسخ گویی نیز فضای کلاس به گونه ای مدیریت می شد که اشتباه کردن به عنوان بخشی طبیعی از فرایند یادگیری پذیرفته شود و دانش آموز بدون ترس از سرزنش یا تمسخر بتواند پاسخ خود را بیان کند. برای بررسی میزان اثربخشی این اقدام، از مشاهده مستقیم، گفت وگو با دانش آموزان، بررسی میزان مشارکت شفاهی و ثبت رفتارهای مرتبط با اعتمادبه نفس در مرحله قبل و بعد از اجرای راهکار استفاده شد. یافته های اقدام نشان داد که ایجاد فرصت منظم، قابل پیش بینی و کم فشار برای پاسخ گویی، زمینه افزایش جرئت بیان، کاهش ترس از اشتباه و افزایش مشارکت دانش آموزان را فراهم می کند. این یافته با پژوهش هایی که بر نقش مشارکت فعال، فضای حمایتی کلاس و بازخورد مثبت در تقویت اعتمادبه نفس تاکید کرده اند، همخوانی دارد (بهرامی نیا و همکاران، ۱۳۹۸؛ قاسمی، ۱۴۰۲). در مجموع، اجرای طرح «نفر اول پرسش» نشان داد که حتی یک تغییر ساده در شیوه پرسش وپاسخ کلاسی می تواند به ایجاد تجربه موفقیت، احساس ارزشمندی و افزایش اعتمادبه نفس دانش آموزان کمک کند.

کلیدواژه ها:

اعتمادبه نفس ، مشارکت کلاسی ، پرسش وپاسخ ، دانش آموز ، اقدام پژوهی ، بازخورد مثبت ، تجربه موفقیت