بررسی اثربخشی استراتژی های حمایتی و رفتاری معلم در تعدیل سطح اضطراب امتحان و ارتقای خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان

اضطراب امتحان یکی از مهم ترین مسائل روان شناختی و آموزشی است که می تواند فرایند یادگیری، تمرکز، انگیزش، عملکرد تحصیلی و نگرش دانش آموز نسبت به مدرسه را تحت تاثیر قرار دهد. اگرچه میزان معینی از نگرانی پیش از ارزیابی می تواند طبیعی باشد، اما زمانی که اضطراب از سطح سازنده فراتر رود، ممکن است با نگرانی شناختی، ترس از شکست، اشتغال ذهنی، علائم جسمانی، کاهش تمرکز و اجتناب از موقعیت های ارزیابی همراه شود. یکی از متغیرهای مهم مرتبط با اضطراب امتحان، خودکارآمدی تحصیلی است؛ یعنی باور دانش آموز درباره توانایی خود برای انجام موفقیت آمیز فعالیت های تحصیلی و مقابله با دشواری های یادگیری. هدف مقاله حاضر بررسی اثربخشی استراتژی های حمایتی و رفتاری معلم در تعدیل اضطراب امتحان و ارتقای خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی و با بررسی منابع فارسی مرتبط با روان شناسی تربیتی، اضطراب امتحان، خودکارآمدی، خودتنظیمی یادگیری، حمایت معلم، مدیریت کلاس و انگیزش تحصیلی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که رفتار معلم از طریق ایجاد امنیت روانی، کاهش تهدید ادراک شده، ارائه بازخورد سازنده، تقویت تلاش و پیشرفت، آموزش راهبردهای خودتنظیمی، استفاده از ارزشیابی تکوینی، ایجاد فرصت تجربه موفقیت، کاهش مقایسه اجتماعی و آموزش راهبردهای تنظیم هیجان می تواند در کاهش اضطراب امتحان و تقویت خودکارآمدی تحصیلی موثر باشد. شواهد پژوهشی همچنین نشان می دهد که خودکارآمدی تحصیلی با اضطراب امتحان رابطه منفی دارد و افزایش خودکارآمدی می تواند با کاهش نگرانی و افزایش آمادگی دانش آموز برای مواجهه با موقعیت های ارزیابی همراه باشد (ناصح و حبیبی، ۱۴۰۱). از سوی دیگر، آموزش راهبردهای خودتنظیمی نیز در پژوهش های انجام شده با کاهش اضطراب امتحان و بهبود شاخص های انگیزشی همراه بوده است (جلیل زاده و زارعی، ۱۳۹۷). یافته ها بیانگر آن است که اثربخشی رفتار معلم زمانی بیشتر خواهد بود که حمایت عاطفی، حمایت آموزشی و مدیریت رفتاری به صورت یکپارچه اعمال شوند. بر این اساس، معلم نه تنها انتقال دهنده دانش، بلکه یکی از عوامل مهم شکل دهنده باورهای تحصیلی، تجربه هیجانی و رفتارهای یادگیری دانش آموز است. بنابراین، توانمندسازی معلمان در زمینه حمایت روانی، بازخورد، مدیریت کلاس، خودتنظیمی و تنظیم هیجان می تواند به عنوان یکی از راهبردهای مهم مدارس برای کاهش اضطراب امتحان و افزایش خودکارآمدی تحصیلی مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اضطراب امتحان ، خودکارآمدی تحصیلی ، حمایت معلم ، رفتار معلم ، خودتنظیمی یادگیری ، انگیزش تحصیلی ، مدیریت کلاس ، دانش آموزان