اخلاق حرفه ای معلمان در استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در آموزش

گسترش روزافزون ابزارهای هوش مصنوعی در محیط های آموزشی، فرصت های جدیدی را برای طراحی آموزشی، تولید محتوای یادگیری، شخصی سازی آموزش، ارزشیابی، ارائه بازخورد و مدیریت فرایند یاددهی یادگیری فراهم کرده است. با وجود این، ورود هوش مصنوعی به حرفه معلمی تنها یک تحول فناورانه نیست، بلکه تغییری اساسی در ماهیت مسئولیت های حرفه ای و اخلاقی معلمان ایجاد می کند. معلم در استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی با مسائلی همچون حفظ حریم خصوصی دانش آموزان، امنیت داده ها، عدالت آموزشی، سوگیری الگوریتمی، شفافیت، اصالت محتوای آموزشی، مالکیت فکری، وابستگی فناورانه، کاهش تعامل انسانی و مسئولیت پذیری در قبال تصمیم های اتخاذشده مواجه است. بنابراین، استفاده از هوش مصنوعی بدون برخورداری از شایستگی اخلاقی و حرفه ای می تواند پیامدهایی داشته باشد که برخلاف اهداف تربیتی آموزش و پرورش است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد اخلاق حرفه ای معلمان در استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در آموزش انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه و تحلیل منابع و پژوهش های فارسی مرتبط با اخلاق حرفه ای معلمی، هوش مصنوعی آموزشی، شایستگی حرفه ای معلمان و چالش های اخلاقی فناوری های هوشمند است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اخلاق حرفه ای در کاربرد هوش مصنوعی بر مولفه هایی همچون حفظ عاملیت و قضاوت حرفه ای معلم، صیانت از کرامت دانش آموز، حفاظت از داده ها و حریم خصوصی، عدالت و برابری آموزشی، شفافیت در استفاده از فناوری، نظارت انسانی بر خروجی های هوش مصنوعی، حفظ اصالت یادگیری، تقویت تفکر انتقادی و مراقبت از رابطه انسانی معلم و دانش آموز استوار است. همچنین مشخص شد که سواد هوش مصنوعی باید بخشی از شایستگی حرفه ای معلم در عصر جدید تلقی شود و آموزش معلمان صرفا نباید به مهارت فنی استفاده از ابزارها محدود شود، بلکه باید توانایی ارزیابی اخلاقی، انتقادی و تربیتی خروجی های هوش مصنوعی را نیز دربرگیرد. در نتیجه، استفاده اخلاق مدار از هوش مصنوعی زمانی امکان پذیر است که فناوری در خدمت اهداف تربیتی قرار گیرد و جایگزین قضاوت حرفه ای، مسئولیت پذیری و رابطه انسانی معلم نشود.

کلیدواژه ها:

اخلاق حرفه ای ، معلمان ، هوش مصنوعی ، آموزش ، شایستگی حرفه ای ، حریم خصوصی ، عدالت آموزشی ، سواد هوش مصنوعی