« نقش هوش مصنوعی مولد در ارتقای کیفیت آموزش های عملی هنرستانی: فرصت ها، چالش ها و راهکارهای اجرایی»

تحول شتابان فناوری های دیجیتال و گسترش هوش مصنوعی مولد، چشم انداز آموزش های فنی وحرفه ای و مهارتی را دگرگون کرده است. هنرستان های فنی وحرفه ای و کاردانش، به دلیل مسئولیت خود در تربیت نیروی انسانی ماهر، خلاق و آماده ورود به بازار کار، بیش از بسیاری از نهادهای آموزشی دیگر با ضرورت بازنگری در شیوه های آموزش عملی مواجه اند. هوش مصنوعی مولد، شامل سامانه هایی که می توانند متن، تصویر، طرح، کد، مدل سه بعدی، سناریو، محتوای چندرسانه ای و بازخورد تولید کنند، ظرفیت آن را دارد که آموزش کارگاهی را شخصی سازی، طراحی آموزشی را تسهیل، شبیه سازی مهارت های پرخطر را ممکن، ارزشیابی عملکردی را دقیق تر و ارتباط آموزش با نیازهای روز صنعت را تقویت کند. با این حال، بهره گیری اثربخش از این فناوری بدون توجه به چالش هایی همچون شکاف دسترسی، ضعف سواد هوش مصنوعی هنرآموزان، خطا و سوگیری خروجی های سامانه ها، تهدید حریم خصوصی، وابستگی شناختی هنرجویان، مسئله اصالت آثار و کمبود زیرساخت امکان پذیر نیست. این مقاله با رویکردی توصیفی تحلیلی و با اتکا بر اسناد بین المللی، پژوهش های علمی و مرور یافته های پیشین، نقش هوش مصنوعی مولد را در افزایش کیفیت آموزش های عملی هنرستانی بررسی می کند. نتایج تحلیل نشان می دهد که هوش مصنوعی مولد باید نه به عنوان جایگزین هنرآموز، کارگاه، تجربه واقعی و ارتباط انسانی، بلکه به عنوان «همکار آموزشی هوشمند» در کنار آموزش حضوری، تمرین عملی، مشاهده مستقیم، بازخورد هنرآموز و مشارکت صنعت به کار گرفته شود. مقاله حاضر در پایان، الگویی اجرایی با محورهای زیرساخت و حکمرانی، توانمندسازی هنرآموزان، طراحی فعالیت های کارگاهی، ارزشیابی اصیل، اخلاق و امنیت، و پیوند با صنعت پیشنهاد می کند. همچنین، ایده هایی مانند کارگاه هوشمند هنرستانی، پرونده مهارتی دیجیتال، دستیار تخصصی هر رشته، بانک سناریوهای صنعتی و ریزگواهی های حرفه ای برای اجرای تدریجی و مسئولانه این فناوری ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، آموزش عملی ، هنرستان ، آموزش فنی وحرفه ای ، کاردانش ، هنرآموز ، یادگیری مهارتی ، کارگاه هوشمند