مقایسه اثربخشی روایت درمانی و بازی درمانی بر رشد مهارت های ارتباطی کودکان ۴ تا ۷ سال دارای اختلالات زبان رشدی در شهر یزد

هدف پژوهش مقایسه اثربخشی روایت درمانی و بازی درمانی بر رشد مهارت های ارتباطی (زبان دریافتی، زبان بیانی و تعامل اجتماعی) کودکان ۴ تا ۷ سال دارای اختلال زبان رشدی در شهر یزد بود. پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ گردآوری و تجزیه وتحلیل داده ها از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با دو گروه مستقل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کودکان ۴ تا ۷ ساله مبتلا به اختلال زبان رشدی مراجعه کننده به کلینیک های گفتاردرمانی، مراکز توانبخشی و مراکز آموزش و پرورش استثنایی شهر یزد در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ بود. نمونه آماری پژوهش حاضر به روش غیرتصادفی هدفمند، تعداد ۳۰ کودک انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه ۱۵ نفره روایت درمانی و بازی درمانی جایگزین شدند. هر دو گروه طی ۸ جلسه ۴۵ تا ۶۰ دقیقه ای (دو جلسه در هفته) تحت مداخله قرار گرفتند؛ گروه روایت درمانی بر اساس پروتکل تدوین شده مبتنی بر اصول وایت و اپستون (۱۹۹۰) و گروه بازی درمانی بر اساس پروتکل بازی درمانی کودک محور اکسلاین (۱۹۴۷) مداخله دریافت کردند. به منظور گردآوری داده های پژوهش از آزمون رشد زبان گفتاری کودکان (TOLD-P:۳) هامیل و نیوکامر (۱۹۹۷) برای سنجش زبان دریافتی و بیانی و مقیاس مهارت های اجتماعی (SSRS) گرشام و الیوت (۱۹۹۰) برای سنجش تعامل اجتماعی استفاده شد. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از آزمون های آماری تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تحلیل کوواریانس تک متغیره و بررسی فرضیه های پژوهش با کمک نرم افزار SPSS ویراست ۲۷ با مقدار خطای ۰۵/۰ و سطح اطمینان ۹۵ درصد انجام گرفت. نتایج تجزیه وتحلیل داده ها نشان داد که بین اثربخشی روایت درمانی و بازی درمانی بر رشد مهارت های ارتباطی کودکان دارای اختلال زبان رشدی تفاوت معناداری وجود دارد (۰۰۱/۰>p). روایت درمانی در مقایسه با بازی درمانی اثربخشی بیشتری بر رشد زبان دریافتی کودکان ۴ تا ۷ سال دارای اختلال زبان رشدی دارد (۰۵/۰>p). روایت درمانی در مقایسه با بازی درمانی اثربخشی بیشتری بر رشد زبان بیانی کودکان ۴ تا ۷ سال دارای اختلال زبان رشدی دارد (۰۱/۰>p). همچنین، بازی درمانی در مقایسه با روایت درمانی اثربخشی بیشتری بر بهبود تعامل اجتماعی کودکان ۴ تا ۷ سال دارای اختلال زبان رشدی دارد (۰۱/۰>p). با توجه به یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که روایت درمانی و بازی درمانی به عنوان دو رویکرد مکمل در توانبخشی کودکان دارای اختلال زبان رشدی، هر یک در بعد متفاوتی از مهارت های ارتباطی اثربخش تر عمل می کنند؛ روایت درمانی عمدتا ابعاد زبانی (دریافتی و بیانی) و بازی درمانی عمدتا بعد اجتماعی-تعاملی را تقویت می کند. از این رو، استفاده ترکیبی یا متوالی از این دو رویکرد در برنامه های توانبخشی می تواند پوشش جامع تری برای نیازهای ارتباطی کودکان دارای اختلال زبان رشدی فراهم سازد و به ارتقای کیفیت خدمات توانبخشی در مراکز گفتاردرمانی و مشاوره کمک نماید.

کلیدواژه ها:

روایت درمانی ، بازی درمانی ، مهارت های ارتباطی ، اختلال زبان رشدی