نقش مولفه های جو انگیزشی کلاس در پیش بینی فرسودگی و درگیری تحصیلی

جو انگیزشی کلاس یکی از عوامل زمینه ای مهم در شکل گیری کیفیت تجربه تحصیلی و روان شناختی یادگیرندگان است و می تواند از طریق نحوه تعریف موفقیت، میزان حمایت معلم، فرصت خودمختاری، کیفیت روابط اجتماعی، بازخورد و ساختار محیط یادگیری بر میزان درگیری و فرسودگی تحصیلی اثر بگذارد. با توجه به افزایش توجه پژوهش های اخیر به نقش محیط یادگیری در سلامت تحصیلی و روان شناختی دانش آموزان، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مولفه های جو انگیزشی کلاس و تبیین نقش آنها در پیش بینی درگیری و فرسودگی تحصیلی انجام شد. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی انجام گرفت. در این راستا، ۲۰ مقاله علمی منتشرشده در فاصله زمانی ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ از مجلات و ناشران علمی معتبر بررسی و یافته های آنها با تمرکز بر چهار محور اصلی شامل ساختار هدف کلاس، حمایت انگیزشی، عاطفی و آموزشی معلم، جو اجتماعی کلاس و کیفیت محیط یادگیری تحلیل و مقوله بندی شد. تحلیل منابع نشان داد که ساختار هدف تسلطی، حمایت از خودمختاری، حمایت عاطفی و آموزشی معلم، احترام متقابل، حمایت همسالان، بازخورد سازنده و کیفیت مطلوب محیط یادگیری عمدتا با درگیری تحصیلی بیشتر ارتباط دارند. در مقابل، جو کنترل گر، فشار تحصیلی، ضعف حمایت اجتماعی و ادراک نامطلوب از محیط یادگیری با افزایش خطر فرسودگی تحصیلی همراه بودند. همچنین شواهد نشان داد که روابط میان جو انگیزشی کلاس و پیامدهای تحصیلی عمدتا از طریق سازوکارهایی مانند خودکارآمدی تحصیلی، تاب آوری، شادابی تحصیلی، انگیزش خودمختار، هیجان های تحصیلی و شایستگی اجتماعی هیجانی تبیین می شوند. جو انگیزشی کلاس یک سازه چندبعدی است و اثر آن را نمی توان به رفتار منفرد معلم یا یک مولفه خاص محیط آموزشی تقلیل داد. ایجاد کلاس هایی مبتنی بر یادگیری و پیشرفت، حمایت از خودمختاری، روابط مثبت، ساختار روشن، حمایت عاطفی و آموزشی و بازخورد سازنده می تواند زمینه افزایش درگیری تحصیلی و کاهش خطر فرسودگی را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

جو انگیزشی کلاس ، جو کلاس ، درگیری تحصیلی ، فرسودگی تحصیلی ، حمایت معلم ، حمایت از خودمختاری ، انگیزش تحصیلی ، محیط یادگیری.