بررسی نقش طراحی معکوس (Backward Design) در ارتقای کیفیت برنامه ریزی درسی دانشگاهی

برنامه ریزی درسی در نظام آموزش عالی به عنوان یکی از ارکان اصلی تضمین کیفیت آموزشی و تربیت نیروی انسانی متخصص شناخته می شود. با این حال، الگوهای سنتی برنامه ریزی درسی دانشگاهی که غالبا بر محوریت محتوا و پوشش سرفصل های درسی (Content-driven) استوار هستند، در سال های اخیر به دلیل عدم انطباق با نیازهای بازار کار و ضعف در ایجاد یادگیری عمیق و پایدار مورد انتقاد قرار گرفته اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش الگوی طراحی معکوس (Backward Design) در ارتقای کیفیت برنامه ریزی درسی دانشگاهی به رشته تحریر درآمده است. الگوی طراحی معکوس که توسط ویگینز و مک تای توسعه یافته است، با وارونه کردن فرآیند سنتی، نقطه آغاز برنامه ریزی را «نتایج یادگیری مورد انتظار» و «شواهد ارزیابی» قرار می دهد و سپس به طراحی فعالیت های یادگیری می پردازد. روش این پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مرور سیستماتیک ادبیات نظری و تجربی است. یافته های تحقیق نشان می دهد که به کارگیری طراحی معکوس در آموزش عالی از طریق ایجاد همسویی سازنده (Constructive Alignment) میان اهداف، ارزیابی ها و روش های تدریس، افزایش شفافیت آموزشی برای دانشجویان، تمرکز بر درک مفهومی به جای حفظ تعاریف، و ارتقای پاسخگویی آکادمیک، پتانسیل بالایی در بهبود شاخص های کیفی برنامه ریزی درسی دارد. در نهایت، چالش های ساختاری و فرهنگی دانشگاه ها در پذیرش این الگو بررسی شده و راهکارهایی جهت بومی سازی و پیاده سازی آن ارائه گردیده است.

کلیدواژه ها:

طراحی معکوس ، برنامه ریزی درسی دانشگاهی ، آموزش عالی ، کیفیت آموزشی ، نتایج یادگیری ، همسویی سازنده.