توسعه چارچوب مفهومی مصونیت ذهنی سازمانی و تبیین نقش آن در تاب آوری، بقا و شکوفایی سازمان ها در عصر عدم قطعیت های محیطی

شتاب تحولات فناوری، گسترش هوش مصنوعی، پیچیدگی فزاینده محیط کسب وکار، بحران های اقتصادی، تغییرات ژئوپلیتیکی و رخدادهای پیش بینی ناپذیر، سازمان ها را با سطح بی سابقه ای از عدم قطعیت محیطی مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، مزیت رقابتی سازمان ها دیگر صرفا بر منابع فیزیکی و مالی استوار نیست، بلکه توانایی سازمان در پیش بینی، شناسایی، تحلیل و مدیریت تهدیدها و بهره گیری از فرصت های نوظهور، عامل اصلی بقا و شکوفایی آن محسوب می شود. در این میان، مفهوم مصونیت ذهنی سازمانی به عنوان قابلیتی راهبردی نوظهور، بیانگر مجموعه ای از ظرفیت های شناختی، روان شناختی، فرهنگی و مدیریتی است که سازمان را در برابر تحریف های شناختی، اطلاعات نادرست، فشارهای محیطی، تصمیم گیری های هیجانی و اختلالات ناشی از عدم قطعیت مقاوم می سازد. هدف این مقاله، تبیین نقش مصونیت ذهنی سازمانی در ارتقای بقا و شکوفایی سازمان ها و ارائه چارچوبی مفهومی برای تبیین سازوکارهای اثرگذاری آن است. پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظام مند ادبیات، مفاهیم مرتبط با مصونیت ذهنی سازمانی، سرمایه روان شناختی، یادگیری سازمانی، تاب آوری سازمانی، هوش مصنوعی و قابلیت های پویا را تحلیل و تلفیق کرده است. یافته ها نشان می دهد که مصونیت ذهنی سازمانی از طریق تقویت سرمایه روان شناختی، توسعه یادگیری سازمانی، ارتقای کیفیت تصمیم گیری، کاهش آسیب پذیری در برابر اطلاعات گمراه کننده و بهبود قابلیت های پیش بینی، زمینه شکل گیری تاب آوری و مزیت رقابتی پایدار را فراهم می آورد. همچنین، هوش مصنوعی در صورتی نقش موثری در تقویت مصونیت ذهنی ایفا می کند که در کنار قضاوت انسانی، اصول اخلاقی و حکمرانی سازمانی به کار گرفته شود. مقاله حاضر با ارائه مدل مفهومی نشان می دهد که مصونیت ذهنی سازمانی، به عنوان یکی از قابلیت های راهبردی سازمان های آینده نگر، نقش تعیین کننده ای در افزایش بقا، چابکی، نوآوری و شکوفایی پایدار سازمان ها در محیط های پیچیده و غیرقابل پیش بینی ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

مصونیت ذهنی سازمانی ، تاب آوری سازمانی ، سرمایه روان شناختی ، هوش مصنوعی ، یادگیری سازمانی ، عدم قطعیت محیطی ، قابلیت های پویا ، شکوفایی سازمانی.