تحلیل نقش هوش مصنوعی مولد در بازآفرینی بنیادین اهداف نظام تعلیم و تربیت در عصر پساتجدد

عصر پساتجدد با ویژگی های بنیادینی همچون نفی فراروایت ها، تکثرگرایی معرفتی، بحران معنا و نسبی گرایی شناختی، نظام های تعلیم و تربیت را با چالش های بی سابقه ای مواجه ساخته است. در چنین بستری، ظهور هوش مصنوعی مولد به عنوان یکی از تاثیرگذارترین فناوری های قرن بیست ویکم، افق های جدیدی را پیش روی نظام های آموزشی گشوده و زمینه ساز بازآفرینی بنیادین اهداف تربیتی شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش هوش مصنوعی مولد در بازآفرینی اهداف نظام تعلیم و تربیت در عصر پساتجدد انجام شد. این پژوهش با روش مرور اسنادی و تحلیل محتوای کیفی جهت دار انجام شد. منابع پژوهش از پایگاه های علمی داخلی و بین المللی در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ گردآوری و پس از غربالگری، ۳۲ منبع منتخب وارد فرایند تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که هوش مصنوعی مولد با ایجاد تحول در مفاهیم کلیدی همچون یادگیری شخصی سازی شده، بازتعریف نقش معلم، دموکراتیزه سازی دانش، و تغییر در ماهیت مهارت های موردنیاز، زمینه ساز بازآفرینی اهداف تربیتی در چهار سطح معرفت شناختی، هستی شناختی، ارزش شناختی و روش شناختی شده است. این بازآفرینی شامل تغییر از انباشت دانش به آفرینش معنا، از سوژه یکپارچه مدرن به هویت های چندگانه و سیال، از ارزش های رقابتی و همگون ساز به ارزش های تکثرگرایانه و مشارکتی، و از روش های آموزشی یکسان به رویکردهای شخصی سازی شده و تطبیقی است. با این حال، این تحولات با چالش های جدی در حوزه های اخلاقی، عدالت آموزشی، اصالت تجربه انسانی و استقلال فکری همراه است که نیازمند بازاندیشی بنیادین در فلسفه تعلیم و تربیت عصر دیجیتال می باشد. نتایج پژوهش نشان داد که تحقق استفاده موثر از هوش مصنوعی مولد در بازآفرینی اهداف تربیتی، مستلزم تلفیق راهبردهای فنی، آموزشی، اخلاقی و سیاست گذاری در نظام آموزشی است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، نظام تعلیم و تربیت ، عصر پساتجدد ، بازآفرینی اهداف آموزشی ، یادگیری شخصی سازی شده ، فلسفه آموزش.