تبیین نقش فناوری های دیجیتال در ارتقاء کیفیت یادگیری دانشجویان علوم پزشکی

مقدمه: کیفیت یادگیری دانشجویان علوم پزشکی، به عنوان یکی از مهم ترین شاخص های اثربخشی نظام آموزشی، تحت تاثیر فناوری های دیجیتال دستخوش تحول اساسی شده است. با وجود گسترش روزافزون آموزش های دیجیتال در دانشگاه های علوم پزشکی، هنوز شناخت جامعی از نقش فناوری های دیجیتال در ارتقاء سازه های بنیادین یادگیری و کاربست الگوهای ارزشیابی نوین وجود ندارد. این مقاله با هدف تبیین نقش فناوری های دیجیتال در ارتقاء کیفیت یادگیری دانشجویان علوم پزشکی و بررسی الگوهای ارزشیابی متناسب با آن تدوین شده است.روش شناسی: مطالعه حاضر با رویکرد مروری تحلیلی و جستجوی نظام مند در پایگاه های داده معتبر شامل ساینس دایرکت، اریک، گوگل اسکالر، اس آی دی، مگیران و نورمگز در بازه زمانی ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ (۲۰۲۰-۲۰۲۶) انجام شد. کلیدواژه های مورد استفاده عبارت بودند از: «کیفیت یادگیری»، «یادگیری دیجیتال»، «آموزش علوم پزشکی»، «سازه های یادگیری» (یادگیری عمیق، مشارکت فعال، مهارت های عملی)، «الگوهای ارزشیابی» (خودارزیابی، بازخورد، ارزیابی تکوینی) و «تجارب یادگیری دیجیتال». از میان ۳۸۹ مقاله اولیه، پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۵۶ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی و کدگذاری موضوعی انجام گرفت.یافته ها: تحلیل داده ها نشان داد که فناوری های دیجیتال از طریق سه سازه کلیدی، کیفیت یادگیری را ارتقاء می دهند: یادگیری عمیق با ارائه محتوای چندرسانه ای تعاملی، شبیه سازی های واقع نما و امکان مرور مستمر؛ مشارکت فعال از طریق ابزارهای تعاملی، بحث های آنلاین و فعالیت های گروهی مجازی؛ و مهارت های عملی با فراهم سازی محیط های شبیه سازی شده و تمرین تکرارپذیر. همچنین، سه الگوی ارزشیابی کلیدی برای سنجش کیفیت یادگیری در محیط دیجیتال شناسایی شد: خودارزیابی با تقویت خودآگاهی و خودتنظیمی؛ بازخورد مستمر و سازنده با هدایت و اصلاح فرآیند یادگیری؛ و ارزیابی تکوینی با پایش پیوسته و تنظیم به موقع مسیر آموزشی. علاوه بر این، نتایج نشان داد که تجارب یادگیری دیجیتال در مقایسه با روش های سنتی، از انعطاف پذیری، دسترسی و شخصی سازی بیشتری برخوردار است، اما نیازمند طراحی هدفمند و توجه به چالش های کاهش تعاملات انسانی و نابرابری دسترسی است.نتیجه گیری: فناوری های دیجیتال نقش محوری در ارتقاء کیفیت یادگیری دانشجویان علوم پزشکی ایفا می کنند. این نقش از طریق تقویت هم زمان یادگیری عمیق، مشارکت فعال و مهارت های عملی، و نیز بهره گیری از الگوهای ارزشیابی نوین (خودارزیابی، بازخورد مستمر و ارزیابی تکوینی) تحقق می یابد. موفقیت در این مسیر مستلزم طراحی آموزشی هدفمند، توانمندسازی اساتید و توجه به عدالت آموزشی در دسترسی به فناوری هاست.

کلیدواژه ها:

کیفیت یادگیری ، فناوری های دیجیتال ، آموزش علوم پزشکی ، سازه های یادگیری ، الگوهای ارزشیابی ، یادگیری دیجیتال