تبیین نقش حکمرانی دیجیتال در ارتقای کیفیت خدمات عمومی در سازمان های دولتی ایران

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش حکمرانی دیجیتال در ارتقای کیفیت خدمات عمومی در سازمان های دولتی ایران انجام شد. تحول دیجیتال، گسترش دولت هوشمند و ورود فناوری هایی همچون هوش مصنوعی، داده های کلان و سامانه های یکپارچه خدمات الکترونیکی، ساختارهای سنتی مدیریت دولتی را دستخوش تغییر کرده است. در این میان، حکمرانی دیجیتال به عنوان پارادایمی فراتر از دولت الکترونیک، بازتعریف روابط میان دولت، شهروندان و ذی نفعان را از طریق فناوری های دیجیتال ممکن ساخته است، اما پیاده سازی آن در نظام های اداری کشورهای در حال توسعه با چالش های متعددی همراه است. پژوهش حاضر با روش مرور اسنادی و تحلیل محتوای کیفی جهت دار انجام شد. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی داخلی و خارجی منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۶ بود که در پایگاه های معتبر علمی جستجو و بررسی شدند. یافته ها نشان داد که مهم ترین فرصت های به کارگیری حکمرانی دیجیتال در سازمان های دولتی ایران شامل ارتقای شفافیت سازمانی، تسهیل مشارکت عمومی، یکپارچگی خدمات، پاسخگویی هوشمند و تصمیم گیری داده محور است. همچنین مهم ترین چالش ها شامل ضعف زیرساخت های فناوری، کمبود سواد دیجیتال مدیران و کارکنان، مقاومت در برابر تغییر، نبود سیاست گذاری منسجم، مسائل امنیت اطلاعات و تمرکزگرایی ساختاری می باشد. نتایج نشان داد که موفقیت در استقرار حکمرانی دیجیتال مستلزم توسعه زیرساخت های فناورانه، آموزش نیروی انسانی، بازنگری در قوانین اداری و تقویت فرهنگ سازمانی مبتنی بر شفافیت و مشارکت است. بر این اساس، پیشنهاد می شود نظام اداری ایران با اتخاذ رویکردی راهبردی و آینده نگر، زمینه بهره گیری موثر و پایدار از حکمرانی دیجیتال را برای ارتقای کیفیت خدمات عمومی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی دیجیتال ، کیفیت خدمات عمومی ، سازمان های دولتی ایران ، شفافیت دیجیتال ، مشارکت الکترونیکی ، پاسخگویی هوشمند