نماز جماعت در مدرسه و «سرمایه اجتماعی» دانش آموزان: تقویت همدلی، همکاری و کاهش تعارضات

مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی سازی، نقشی فراتر از انتقال دانش رسمی ایفا می کند و بستری برای شکل گیری مهارت های بین فردی، هویت جمعی و سرمایه اجتماعی دانش آموزان فراهم می سازد. در میان ظرفیت های فرهنگی-تربیتی موجود در فضای آموزشی، نماز جماعت به عنوان یک آیین جمعی منظم، فرصت تعامل چهره به چهره، حضور مشترک و مشارکت داوطلبانه را در چارچوبی برابر و منظم پدید می آورد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی نقش نماز جماعت مدرسه در تقویت سرمایه اجتماعی دانش آموزان، با تمرکز بر سه مولفه همدلی، همکاری و کاهش تعارضات می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مشارکت مستمر در نماز جماعت مدرسه، از طریق ایجاد تجربه مشترک عبادت، تقویت اعتماد متقابل و شکل دهی شبکه های ارتباطی مبتنی بر احترام، به افزایش همدلی و رفتارهای نوع دوستانه می انجامد. همچنین، ساختار جمعی و منظم نماز جماعت، فرصتی برای تمرین همکاری، نظم و مسئولیت پذیری فراهم می کند که به تقویت روحیه جمع گرایی و مشارکت جویی دانش آموزان منجر می شود. علاوه بر این، هنجارسازی دینی و تجربه برابری انسانی در صفوف نماز، سازوکاری موثر برای کاهش تعارضات ساختاری و رفتارهای پرخاشگرانه در محیط مدرسه محسوب می شود. پژوهش حاضر پیشنهاد می کند که سیاست گذاران آموزشی و مدیران مدارس با بازطراحی کیفی برگزاری نماز جماعت، زمینه بهره گیری از ظرفیت های اجتماعی این آیین دینی را برای ارتقای سرمایه اجتماعی دانش آموزان فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

نماز جماعت ، سرمایه اجتماعی ، همدلی ، همکاری ، کاهش تعارضات ، مدرسه ، دانش آموزان