نقش خودتنظیمی یادگیری در تقویت انگیزش تحصیلی و افزایش درگیری تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی: یک مطالعه مروری تحلیلی

خودتنظیمی یادگیری یکی از سازه های مهم در روان شناسی تربیتی و آموزش و پرورش نوین است که به توانایی دانش آموز برای هدف گذاری، برنامه ریزی، انتخاب راهبرد، نظارت بر فرایند یادگیری، مدیریت منابع و ارزیابی عملکرد خود اشاره دارد. در دوره ابتدایی، شکل گیری تدریجی این توانایی می تواند نقش مهمی در نحوه مواجهه دانش آموز با تکالیف، فعالیت های کلاسی و موقعیت های یادگیری داشته باشد. در کنار خودتنظیمی، انگیزش تحصیلی و درگیری تحصیلی نیز از عوامل مهم تعیین کننده کیفیت مشارکت دانش آموز در فرایند آموزش محسوب می شوند. دانش آموزی که از انگیزش کافی برخوردار است و به صورت شناختی، عاطفی و رفتاری در فعالیت های آموزشی مشارکت می کند، فرصت بیشتری برای تجربه یادگیری معنادار خواهد داشت. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی به بررسی نقش خودتنظیمی یادگیری در تقویت انگیزش تحصیلی و افزایش درگیری تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی می پردازد. در این مقاله، ابتدا مبانی نظری خودتنظیمی، انگیزش تحصیلی و درگیری تحصیلی بررسی شده و سپس سازوکارهای ارتباط میان این متغیرها تحلیل شده است. شواهد پژوهشی نشان می دهد خودتنظیمی با مولفه هایی همچون هدف گذاری، خودنظارتی، خودارزیابی، استفاده از راهبردهای شناختی و فراشناختی و مدیریت رفتار یادگیری ارتباط دارد. این فرایندها می توانند از طریق افزایش احساس شایستگی، استقلال، هدفمندی و کنترل بر یادگیری، زمینه مناسبی برای تقویت انگیزش دانش آموزان فراهم کنند. همچنین خودتنظیمی می تواند با افزایش مشارکت فعال، پشتکار، توجه، تلاش و استفاده عمیق تر از راهبردهای شناختی، درگیری تحصیلی را تقویت کند. در این میان، نقش معلم، کیفیت بازخورد، حمایت از استقلال دانش آموز، ساختار کلاس و مشارکت خانواده اهمیت ویژه ای دارد. بر اساس یافته های بررسی حاضر، آموزش خودتنظیمی نباید فعالیتی جدا از برنامه درسی تلقی شود، بلکه می تواند در متن تدریس روزمره و متناسب با ویژگی های رشدی دانش آموزان ابتدایی اجرا شود.

کلیدواژه ها:

خودتنظیمی یادگیری ، انگیزش تحصیلی ، درگیری تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی ، روان شناسی تربیتی