نقش تعاملات اجتماعی و روابط بین فردی در کاهش نرخ افت تحصیلی

افت تحصیلی یکی از چالش های اساسی نظام های آموزشی جهان است که پیامدهای فردی، اجتماعی و اقتصادی گسترده ای به همراه دارد. در دهه های اخیر، پژوهشگران حوزه آموزش به طور فزاینده ای به نقش عوامل اجتماعی و بین فردی، فراتر از توانایی های شناختی، در تبیین افت تحصیلی توجه کرده اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش تعاملات اجتماعی و روابط بین فردی در کاهش نرخ افت تحصیلی انجام شد. روش پژوهش، مروری–تحلیلی و از نوع مرور نظام مند بود. جامعه آماری شامل کلیه مقالات، پژوهش ها و اسناد علمی منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶ برای منابع لاتین و ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۴ برای منابع فارسی بود که با استفاده از کلیدواژه های اصلی در پایگاه های علمی داخلی و بین المللی جست وجو و پس از غربالگری بر اساس معیارهای ورود و خروج، تحلیل شدند. داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و در چارچوب مرور نظام مند تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که تعاملات اجتماعی و روابط بین فردی از طریق سازوکارهای میانجی چون انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی، سلامت روان و احساس تعلق به مدرسه بر کاهش افت تحصیلی تاثیر می گذارند. همچنین مشخص شد که ابعاد مختلف تعاملات اجتماعی (رابطه با خانواده، رابطه با معلمان و رابطه با همسالان) سهم یکسانی در کاهش افت تحصیلی ندارند و الگوی اثرگذاری آن ها بسته به بافت فرهنگی و مرحله تحصیلی متفاوت است. در بافت آموزشی ایران، سهم خانواده در مقایسه با بافت های غربی برجسته تر بود و در بافت خوابگاهی، روابط جایگزین با همسالان و معلمان نقش حفاظتی مهمی ایفا می کرد. بر اساس یافته ها، پیشنهادهایی در سطوح پژوهشی، سیاست گذاری، معلمان، مشاوران و خانواده ها ارائه شد. نتیجه گیری کلی آن است که سرمایه گذاری در تقویت روابط انسانی در محیط های آموزشی، راهبردی موثر برای کاهش نرخ افت تحصیلی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

افت تحصیلی ، تعاملات اجتماعی ، روابط بین فردی ، حمایت اجتماعی ، احساس تعلق ، انگیزش تحصیلی