بازخوانی اصول تبلیغ دینی در قرآن و روایات و کاربست فناوری های واقعیت مجازی و هوش مصنوعی در عصر دیجیتال

تبلیغ دین به عنوان رسالت بنیادین انبیا، در قرآن و روایات از جایگاهی رفیع برخوردار است. در عصر دیجیتال، تحولات فناورانه شیوه های سنتی تبلیغ را با چالش مواجه ساخته و ضرورت بهره گیری از علوم و ابزار روز را نمایان کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و گردآوری کتابخانه ای، به بازخوانی اصول قرآنی و روایی تبلیغ و تحلیل کاربست فناوری های نوین، به ویژه واقعیت مجازی و هوش مصنوعی، در ارتقای اثربخشی آن می پردازد. یافته ها نشان می دهد قرآن و روایات با نگاهی فرازمانی، با بهره گیری از علوم و ابزار روز مخالفتی ندارند و با ترسیم اصولی چون علم، صداقت، نرم خویی، توجه به تفاوت مخاطبان، صبر، کرامت انسانی و تنوع روش ها، زمینه بهره گیری صحیح از این ابزارها را فراهم کرده اند. شیوه های سنتی با وجود نقاط قوت همچون ارتباط چهره به چهره و اعتبار اجتماعی، با آسیب هایی چون عدم التزام مبلغ به گفتار خویش، عدم توجه به تفاوت مخاطبان، نبود آموزش پیش از تبلیغ و سنت گرایی افراطی مواجه هستند. چالش های عصر دیجیتال از جمله گسست فرهنگی میان مبلغان و نسل جدید، تغییر ذائقه رسانه ای مخاطبان، ضعف سواد رسانه ای مبلغان و افزایش شبهات دینی، ناکارآمدی روش های سنتی در جذب جوانان را تشدید کرده است. در مقابل، روش های نوین شامل شبکه های اجتماعی، هوش مصنوعی، واقعیت مجازی و واقعیت افزوده، و تولید محتوای چندرسانه ای، ظرفیت های منحصربه فردی برای انتقال پیام دین به نسل جدید فراهم می کند. واقعیت مجازی با ایجاد محیط های شبیه سازی شده، امکان تجربه بصری و تعاملی مفاهیم دینی همچون بازسازی صحنه های تاریخی صدر اسلام، زیارت مجازی اماکن مقدس و تجربه تعاملی مناسک حج را فراهم می آورد. هوش مصنوعی نیز با شخصی سازی محتوا، چت بات های دینی و دستیارهای هوشمند پاسخ به شبهات، تحولی بنیادین در تبلیغ دین ایجاد کرده است. نمونه های موفق داخلی و بین المللی نشان دهنده ظرفیت عظیم فناوری های نوین در خدمت به معارف الهی است. نتیجه پژوهش آن است که رویکرد مطلوب در عصر دیجیتال، تلفیق هوشمندانه شیوه های سنتی با ابزارهای نوین، به ویژه واقعیت مجازی و هوش مصنوعی، و بهره گیری از مزایای هر دو در جهت ارتقای اثربخشی تبلیغ دین است.

کلیدواژه ها:

تبلیغ دین ، شیوه های نوین تبلیغی ، قرآن و روایات ، فضای مجازی ، هوش مصنوعی ، واقعیت مجازی ، عصر دیجیتال ، نسل جوان