تحول نقش معلم در عصر هوش مصنوعی: از انتقال دانش تا طراحی تجربه یادگیری در آموزش متوسطه

هوش مصنوعی در سال های اخیر به یکی از نیروهای اصلی تحول در نظام های آموزشی تبدیل شده و نقش سنتی معلم را به عنوان انتقال دهنده ی صرف دانش به چالش کشیده است. هدف این مقاله، مرور و ترکیب یافته های پژوهش های علمی منتشرشده درباره ی چگونگی تحول نقش معلم در آموزش متوسطه، از «انتقال دهنده ی دانش» به «طراح تجربه ی یادگیری»، است. این پژوهش با رویکردی مروری و کتابخانه ای و بدون نیاز به گردآوری داده ی میدانی، با بررسی و تحلیل انتقادی منابع علمی منتشرشده در بازه ی سال های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶ انجام شده است. یافته ها نشان می دهد هوش مصنوعی از طریق خودکارسازی وظایف تکراری مانند نمره دهی و بازخورد، شخصی سازی مسیر یادگیری دانش آموزان، و فراهم کردن ابزارهای تولید و طراحی محتوا، معلمان را به سمت نقش های تسهیل گری، طراحی تجربه ی یادگیری، منتورینگ و مشارکت در الگوهای همکاری انسان-هوش مصنوعی سوق می دهد. در کنار این فرصت ها، چالش های مهمی نیز شناسایی شد که عبارت اند از نیاز فزاینده به سواد و شایستگی هوش مصنوعی در میان معلمان، ملاحظات اخلاقی نظیر سوگیری الگوریتمی و حریم خصوصی داده های دانش آموزان، نابرابری در دسترسی به زیرساخت و فرصت های آموزشی، و خطر وابستگی بیش ازحد دانش آموزان به ابزارهای هوشمند. مقاله با ارائه ی پیشنهادهایی برای طراحی برنامه های توسعه ی حرفه ای معلمان، تدوین چارچوب های اخلاقی بومی برای آموزش متوسطه، و انجام پژوهش های تجربی متمرکز بر این مقطع تحصیلی به پایان می رسد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، نقش معلم ، طراحی تجربه ی یادگیری ، آموزش متوسطه ، سواد هوش مصنوعی معلم ، شایستگی های حرفه ای