سواد رسانه ای و آموزش استفاده صحیح از فضای مجازی به دانش آموزان

گسترش فناوری های ارتباطی و حضور روزافزون دانش آموزان در شبکه های اجتماعی، پیام رسان ها، وبگاه ها و سایر محیط های دیجیتال، ضرورت توجه جدی به سواد رسانه ای و آموزش شیوه صحیح استفاده از فضای مجازی را بیش از گذشته آشکار کرده است. دانش آموزان به عنوان یکی از مهم ترین گروه های استفاده کننده از رسانه های نوین، در معرض حجم گسترده ای از اطلاعات، اخبار، تبلیغات، محتوای آموزشی و سرگرمی قرار دارند و در صورت نداشتن مهارت های لازم، ممکن است نتوانند میان اطلاعات معتبر و نامعتبر تمایز قائل شوند یا پیامدهای رفتاری و اجتماعی استفاده نادرست از فضای مجازی را به درستی تشخیص دهند. سواد رسانه ای به دانش آموزان کمک می کند پیام های رسانه ای را فعالانه دریافت، تحلیل و ارزیابی کنند و در برابر محتوای رسانه ای، صرفا مصرف کننده منفعل نباشند. آموزش استفاده صحیح از فضای مجازی نیز مجموعه ای از مهارت های شناختی، اخلاقی، ارتباطی و عملی را دربرمی گیرد؛ از جمله حفظ حریم خصوصی، مدیریت زمان، تشخیص اخبار جعلی، رعایت حقوق دیگران، مقابله با رفتارهای آسیب زا و استفاده هدفمند از منابع دیجیتال. مقاله حاضر با هدف بررسی نقش سواد رسانه ای در آموزش استفاده صحیح از فضای مجازی به دانش آموزان و شناسایی راهکارهای آموزشی موثر در این زمینه تدوین شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که آموزش سواد رسانه ای زمانی اثربخش تر خواهد بود که از آموزش صرفا نظری فراتر رفته و با فعالیت های عملی، تحلیل پیام های واقعی، گفت وگوی انتقادی، مشارکت خانواده و مدرسه و آموزش مهارت های خودتنظیمی همراه شود. همچنین، توجه هم زمان به ابعاد شناختی، اخلاقی، اجتماعی و امنیتی استفاده از فضای مجازی می تواند زمینه استفاده آگاهانه تر، مسئولانه تر و هدفمندتر دانش آموزان از رسانه های دیجیتال را فراهم کند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، فضای مجازی ، دانش آموزان ، آموزش رسانه ای ، تفکر انتقادی ، رسانه های دیجیتال ، سواد اطلاعاتی ، استفاده صحیح از فضای مجازی