کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت هوشمند آبیاری و بهینه سازی مصرف آب در ریحان (Ocimum basilicum L.) تحت تنش خشکی

کمبود منابع آب و افزایش فراوانی دوره های خشکی از مهم ترین چالش های پیش روی تولید پایدار محصولات کشاورزی به شمار می رود و مدیریت دقیق آب آبیاری، به ویژه در کشت گیاهان دارویی و معطر، اهمیت فزاینده ای یافته است. ریحان (Ocimum basilicum L.) از گیاهان ارزشمند دارویی، معطر و غذایی است که رشد، عملکرد، تولید اسانس و برخی ویژگی های فیزیولوژیکی آن تحت تاثیر مستقیم وضعیت آب خاک قرار می گیرد. در شرایط تنش خشکی، استفاده از روش های سنتی آبیاری می تواند موجب مصرف بیش از نیاز آب یا، برعکس، ایجاد کم آبی شدید و کاهش رشد گیاه شود. ازاین رو، بهره گیری از هوش مصنوعی، حسگرهای رطوبت خاک، اینترنت اشیا، داده های هواشناسی و الگوریتم های پیش بینی می تواند زمینه را برای تصمیم گیری دقیق تر درباره زمان و مقدار آبیاری فراهم کند. هدف این مقاله بررسی کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت هوشمند آبیاری و بهینه سازی مصرف آب در ریحان تحت شرایط تنش خشکی است. این مطالعه با رویکرد مروری تحلیلی و با استفاده از منابع فارسی مرتبط با تنش خشکی در ریحان، فناوری های نوین کشاورزی، اینترنت اشیا، سنجش تنش آبی و مدیریت هوشمند آبیاری انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تلفیق داده های مربوط به رطوبت خاک، شرایط جوی، نیاز آبی گیاه و شاخص های رشد با الگوریتم های هوش مصنوعی می تواند امکان تعیین زمان مناسب آبیاری و کاهش آبیاری های غیرضروری را فراهم سازد. همچنین مدیریت هوشمند آب می تواند ضمن کاهش اتلاف منابع، از تشدید تنش خشکی و افت شدید عملکرد ریحان جلوگیری کند. بنابراین، استفاده هدفمند از هوش مصنوعی در سامانه های آبیاری، به ویژه در کنار حسگرهای دقیق و سامانه های پایش برخط، می تواند یکی از راهکارهای موثر برای حرکت به سوی تولید پایدار ریحان در شرایط محدودیت منابع آب باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آبیاری هوشمند ، بهینه سازی مصرف آب ، ریحان ، Ocimum basilicum L. ، تنش خشکی ، کشاورزی هوشمند ، اینترنت اشیا