نقش معلم در تربیت انتقادی دانش آموزان در بستر فناوری هوش مصنوعی

در عصر تحول آفرین هوش مصنوعی، نقش معلم از انتقال دهنده صرف دانش به تسهیل گر تفکر انتقادی و پرورش دهنده آگاهی اخلاقی و اجتماعی تغییر یافته است. هدف این پژوهش، بررسی جایگاه و نقش معلم در فرآیند تربیت انتقادی دانش آموزان در بستر فناوری های نوین و به ویژه هوش مصنوعی است. این مطالعه با رویکرد کیفی و بهره گیری از روش تحلیل محتوای استقرایی انجام شده و داده ها از طریق بررسی متون نظری، اسناد آموزشی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان و متخصصان تعلیم و تربیت گردآوری شده اند. مدل تحلیلی پژوهش بر پایه تلفیق نظریه های تربیت انتقادی (با تاکید بر دیدگاه های پائولو فریره) و چارچوب های اخلاقی-فناورانه در آموزش طراحی شده است. یافته ها نشان می دهند که معلمان در عصر هوش مصنوعی نه تنها باید مهارت های فناورانه و سواد دیجیتال را کسب کنند، بلکه باید توانایی هدایت یادگیرندگان به سوی پرسشگری، تحلیل انتقادی داده ها، و مقاومت در برابر سلطه گری الگوریتمی را نیز در خود پرورش دهند. همچنین، نتایج حاکی از آن است که تربیت انتقادی در این عصر نیازمند بازتعریف نقش معلم به عنوان کنشگر فرهنگی، میانجی اخلاقی، و طراح یادگیری مشارکتی است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در سیاست های تربیتی، برنامه های درسی و نظام های تربیت معلم تاکید دارد تا بتوان در مواجهه با چالش های عصر هوش مصنوعی، نسلی آگاه، مسئول و منتقد پرورش داد.

کلیدواژه ها:

معلم ، تربیت انتقادی ، هوش مصنوعی ، دانش آموزان