شبکه های اجتماعی و تحولات هویتی دانش آموزان؛ از هویت فردی تا هویت اجتماعی

چکیدهگسترش شبکه های اجتماعی در سال های اخیر، شیوه ارتباط، دریافت اطلاعات، تعامل با دیگران و شکل گیری نگرش های دانش آموزان را تحت تاثیر قرار داده است. هویت فردی و اجتماعی از مهم ترین ابعاد رشد دانش آموزان محسوب می شود و در تعامل میان ویژگی های شخصی، خانواده، مدرسه، گروه همسالان و محیط اجتماعی شکل می گیرد. هدف این مقاله، بررسی تاثیر شبکه های اجتماعی بر شکل گیری هویت فردی و اجتماعی دانش آموزان است. شبکه های اجتماعی با فراهم کردن فرصت برای ارتباط، بیان دیدگاه ها، معرفی علایق و تجربه تعامل با افراد و فرهنگ های گوناگون، می توانند زمینه توسعه خودآگاهی، استقلال فکری، مهارت ارتباطی و شناخت اجتماعی دانش آموزان را فراهم کنند. در مقابل، مقایسه اجتماعی، الگوبرداری غیرواقع بینانه، فشار همسالان، وابستگی به تایید دیگران، مواجهه با محتوای نامتناسب و شکل گیری تصویر غیرواقعی از خود می تواند فرایند هویت یابی را با چالش مواجه سازد. میزان و نوع این تاثیرات به عواملی مانند مدت و شیوه استفاده، کیفیت محتوا، سطح سواد رسانه ای، نظارت و حمایت خانواده و مدرسه و ویژگی های فردی دانش آموزان وابسته است. بنابراین، مواجهه دانش آموزان با شبکه های اجتماعی را نمی توان صرفا تهدید یا فرصت تلقی کرد، بلکه باید آن را پدیده ای چندبعدی دانست که آثار آن به نحوه استفاده و شرایط تربیتی پیرامون دانش آموز بستگی دارد. تقویت سواد رسانه ای، آموزش تفکر انتقادی و ایجاد گفت وگوی سازنده در خانواده و مدرسه می تواند به استفاده آگاهانه تر از شبکه های اجتماعی و شکل گیری هویتی متعادل و پایدار کمک کند.کلمات کلیدی: شبکه های اجتماعی، هویت فردی، هویت اجتماعی، دانش آموزان، فضای مجازی، سواد رسانه ای، هویت یابی، نوجوانان، تفکر انتقادی.