کلاس شاد، یادگیری عمیق: بررسی نقش شادی و نشاط در کیفیت یادگیری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش شادی و نشاط در کیفیت یادگیری دانش آموزان و تبیین رابطه میان کلاس شاد و دستیابی به یادگیری عمیق انجام شده است. رویکرد حاکم بر این پژوهش کیفی بوده و با استفاده از روش مطالعه موردی چندگانه، تجارب زیسته معلمان، دانش آموزان و مدیران مدارس در زمینه پیاده سازی محیط های یادگیری شاداب مورد واکاوی قرار گرفته است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق، مشاهده مشارکتی کلاس های درس و تحلیل اسناد و مدارک آموزشی گردآوری شده است. مشارکت کنندگان شامل ۱۵ معلم، ۳۰ دانش آموز و ۵ مدیر مدرسه از مدارس ابتدایی و متوسطه اول شهر تهران بودند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند. تحلیل داده ها با بهره گیری از روش تحلیل مضمون و کدگذاری سه مرحله ای باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که شادی و نشاط در کلاس درس از سه مسیر اصلی بر کیفیت یادگیری تاثیر می گذارد: نخست، افزایش انگیزه درونی و کاهش اضطراب یادگیری که زمینه ساز تمرکز و درگیری شناختی عمیق با محتوا می شود؛ دوم، بهبود روابط عاطفی میان معلم و دانش آموز و همچنین میان خود دانش آموزان که بستر امنی برای پرسش گری و کاوش فکری فراهم می آورد؛ و سوم، معنادار شدن تجربه یادگیری که از طریق ارتباط محتوای آموزشی با زندگی واقعی و احساس لذت بردن از فرآیند کشف دانش حاصل می شود. همچنین نتایج نشان داد که محیط های یادگیری شاد، ضمن کاهش احساس خستگی و یکنواختی، به شکل گیری سبک های یادگیری عمیق و خودتنظیم گرانه کمک می کنند و در مقابل، کلاس های فاقد نشاط و سرزندگی، یادگیری را به سطح حفظیات و تکرار طوطی وار اطلاعات تقلیل می دهند. بر اساس یافته ها، شادی در کلاس درس نه یک فعالیت حاشیه ای یا تفریحی، بلکه عنصری بنیادین و جدایی ناپذیر از فرآیند یادگیری عمیق محسوب می شود. نتیجه گیری نهایی آنکه تحقق یادگیری عمیق و پایدار در گرو ایجاد و تقویت محیط های شاداب و نشاط آفرین آموزشی است و این امر مستلزم بازنگری در رویکردهای سنتی تدریس، توانمندسازی معلمان در زمینه مدیریت عاطفی کلاس و طراحی فضاهای فیزیکی و روانی متناسب با نیازهای عاطفی دانش آموزان می باشد.

کلیدواژه ها:

کلاس شاد ، یادگیری عمیق ، انگیزه درونی ، نشاط تحصیلی ، کیفیت یادگیری ، محیط یادگیری ، آموزش کیفی