اقدام پژوهی: چگونه توانستم با استفاده از روش تدریس مبتنی بر نمایش و ایفای نقش، میزان یادگیری دانش آموزان پایه سوم را در درس فارسی افزایش دهم؟

این اقدام پژوهی با هدف بررسی چگونگی افزایش میزان یادگیری دانش آموزان پایه سوم ابتدایی در درس فارسی از طریق استفاده از روش تدریس مبتنی بر نمایش و ایفای نقش انجام شد. مسئله پژوهش از آنجا شکل گرفت که در جریان فرایند تدریس، مشاهده شد بخشی از دانش آموزان در یادگیری و به خاطر سپردن مفاهیم درس فارسی، مشارکت فعال در فعالیت های کلاسی، بیان شفاهی مطالب و درک محتوای داستان ها و متون درسی با دشواری مواجه هستند و شیوه های معمول تدریس نیز برای ایجاد مشارکت همه دانش آموزان کفایت نمی کند. با توجه به ماهیت زبانی و داستانی بخش قابل توجهی از محتوای درس فارسی دوره ابتدایی، استفاده از روش های فعال و عینی مانند نمایش و ایفای نقش می تواند زمینه مناسبی برای درگیرشدن دانش آموزان با محتوای آموزشی فراهم کند. روش ایفای نقش، دانش آموز را از دریافت کننده صرف مطالب به مشارکت کننده فعال در فرایند یادگیری تبدیل می کند و فرصت می دهد مفاهیم آموزشی را در موقعیت هایی نزدیک به تجربه واقعی مشاهده، بیان و تجربه کند (شعبانی، ۱۳۹۰؛ صفوی، ۱۳۹۴). همچنین در منابع آموزشی مرتبط با تدریس فارسی دوره ابتدایی، ایفای نقش به عنوان روشی مناسب برای عینی کردن محتوای داستانی و افزایش ارتباط دانش آموز با متن معرفی شده است (سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، ۱۴۰۲).در این اقدام پژوهی، پس از شناسایی مشکل، اطلاعات اولیه از طریق مشاهده مستقیم رفتار و عملکرد دانش آموزان، بررسی فعالیت ها و تکالیف درسی، گفت وگو با دانش آموزان و همکاران و بررسی نتایج ارزشیابی های کلاسی گردآوری شد. سپس با مطالعه منابع مرتبط و بررسی شرایط کلاس، راه حل استفاده هدفمند از نمایش و ایفای نقش در تدریس فارسی انتخاب و در چند مرحله اجرا شد. در جریان اجرای راه حل، دانش آموزان در قالب گروه های کوچک به ایفای نقش شخصیت های موجود در متن های درسی پرداختند، برای اجرای نمایش تمرین کردند، درباره شخصیت ها و رویدادهای متن گفت وگو کردند و پس از اجرای نمایش به پرسش های مربوط به محتوای درس پاسخ دادند. این شیوه علاوه بر ایجاد فضای شاد و پویا در کلاس، فرصت مشارکت دانش آموزان کم حرف و کم تحرک را نیز افزایش داد. مراحل روش ایفای نقش شامل انتخاب موقعیت مناسب، انتخاب بازیگران، آماده سازی، اجرای نمایش و طرح پرسش های مرتبط با هدف آموزشی است (سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، ۱۴۰۲).نتایج حاصل از مقایسه شواهد اولیه و شواهد پس از اجرای راه حل نشان داد که استفاده منظم و هدفمند از نمایش و ایفای نقش موجب افزایش مشارکت دانش آموزان، بهبود درک محتوای درس، افزایش توانایی بازگویی مطالب، تقویت مهارت خواندن و بیان شفاهی و افزایش علاقه آنان به فعالیت های درس فارسی شده است. بنابراین می توان نتیجه گرفت که تلفیق نمایش و ایفای نقش با محتوای مناسب درس فارسی، در صورت طراحی متناسب با سطح سنی دانش آموزان و اهداف آموزشی، می تواند به عنوان راهکاری عملی برای بهبود کیفیت یادگیری در دوره ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، روش تدریس ، نمایش ، ایفای نقش ، یادگیری ، درس فارسی ، دانش آموزان پایه سوم ابتدایی.