نقش واقعیت مجازی در بازطراحی تجربه یادگیری در دوره ابتدایی

دوره ابتدایی به عنوان شالوده نظام آموزشی، بیش از هر مقطع دیگری نیازمند بازاندیشی در شیوه خلق تجربه یادگیری است. شکاف میان ماهیت انتزاعی بسیاری از مفاهیم درسی و ذهن عینی و تجربه گرای کودک، همراه با ویژگی های نسل آلفا که یادگیری را از طریق تجربه، بازی و تعامل می طلبد، ضرورت بهره گیری از فناوری های غوطه ور را دوچندان کرده است. در این میان، واقعیت مجازی با توانایی شبیه سازی محیط های سه بعدی، تعاملی و حضورآفرین، فرصتی بی بدیل برای گذار از یادگیری حافظه محور به یادگیری تجربه محور فراهم می سازد. این مقاله با رویکرد مرور نظام مند، به واکاوی نقش این فناوری در بازطراحی تجربه یادگیری دانش آموزان ابتدایی پرداخته است. بدین منظور، پژوهش های منتشر شده در بازه ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۴ در پایگاه های داخلی و ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ در پایگاه های خارجی مورد تحلیل مضمونی قرار گرفت. برآیند یافته ها نشان می دهد که واقعیت مجازی از طریق شش سازوکار اصلی شامل افزایش انگیزش درونی و احساس حضور، عینی سازی مفاهیم انتزاعی، تقویت مهارت های شناختی سطح بالا و حل مسئله، بهبود یادداری و انتقال یادگیری، فراهم سازی شخصی سازی و آموزش فراگیر و توسعه مهارت های اجتماعی و همدلی، تجربه یادگیری را به صورت بنیادین دگرگون می سازد. با این حال، چالش هایی نظیر هزینه، کمبود محتوای بومی و نیاز به توانمندسازی معلمان، پیاده سازی گسترده آن را محدود کرده است. در پایان، مدل مفهومی چهار مرحله ای برای به کارگیری اثربخش این فناوری در مدارس ایران پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

واقعیت مجازی ، تجربه یادگیری ، بازطراحی آموزشی ، دوره ابتدایی ، یادگیری غوطه ور ، انگیزش تحصیلی