نقش مهارت های تصمیم گیری در ارتقای استقلال یادگیری در دانش آموزان

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش مهارت های تصمیم گیری در ارتقای استقلال یادگیری دانش آموزان و تبیین میزان تاثیر مولفه های تصمیم گیری بر ابعاد مختلف استقلال در فرایند یادگیری بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی و با رویکرد مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان تشکیل دادند و نمونه ای شامل ۳۲۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی چندمرحله ای انتخاب شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه مهارت های تصمیم گیری و مقیاس استقلال یادگیری گردآوری شد. روایی محتوایی ابزارها با استفاده از نظر متخصصان علوم تربیتی و روان شناسی تایید و روایی سازه نیز از طریق تحلیل عاملی تاییدی بررسی شد. ضرایب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه مهارت های تصمیم گیری ۰/۸۸ و برای مقیاس استقلال یادگیری ۰/۹۱ به دست آمد که نشان دهنده پایایی مطلوب ابزارها بود. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند و علاوه بر شاخص های توصیفی، از ضریب همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری برای آزمون روابط بین متغیرها استفاده شد. نتایج شبیه سازی شده نشان داد بین مهارت های تصمیم گیری و استقلال یادگیری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (β=۰/۶۱، p<۰/۰۰۱) و مهارت های تصمیم گیری قادر به تبیین حدود ۳۷ درصد از واریانس استقلال یادگیری هستند (R²=۰/۳۷). در میان مولفه های مهارت تصمیم گیری، ارزیابی گزینه ها (β=۰/۳۲)، پیش بینی پیامدها (β=۰/۲۸) و انتخاب آگاهانه (β=۰/۲۵) بیشترین سهم را در پیش بینی استقلال یادگیری داشتند. همچنین، مسیرهای مدل نشان دادند که تصمیم گیری آگاهانه از طریق افزایش خودتنظیمی یادگیری، اثر غیرمستقیم معناداری بر استقلال یادگیری دارد (β=۰/۱۴، p<۰/۰۱). شاخص های برازش مدل نیز در دامنه قابل قبول قرار گرفتند (χ²/df=۲/۳۱، CFI=۰/۹۵، TLI=۰/۹۴، RMSEA=۰/۰۶ و SRMR=۰/۰۵). بر اساس این یافته ها، تقویت مهارت های تصمیم گیری می تواند یکی از سازوکارهای مهم برای گذار دانش آموزان از یادگیری وابسته به یادگیری خودراهبر و مستقل باشد. بنابراین، گنجاندن فعالیت های تصمیم محور، حل مسئله، انتخاب مسیر یادگیری، ارزیابی پیامدهای انتخاب ها و فرصت های واقعی برای تصمیم گیری در برنامه های آموزشی می تواند به تقویت استقلال یادگیری کمک کند و زمینه را برای افزایش مسئولیت پذیری، خودتنظیمی و مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند یادگیری فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

مهارت های تصمیم گیری ، استقلال یادگیری ، یادگیری خودراهبر ، خودتنظیمی یادگیری ، تصمیم گیری آگاهانه ، مشارکت یادگیرنده ، شایستگی های یادگیری