واکاوی نقش فرهنگ مدرسه و برنامه درسی پنهان در تربیت اجتماعی دانش آموزان دوره ابتدایی

چکیدهبرنامه درسی پنهان، مجموعه ای از ارزش ها، هنجارها، نگرش ها و الگوهای رفتاری است که به صورت غیرمستقیم و از طریق فرهنگ مدرسه، روابط انسانی، قوانین، شیوه مدیریت کلاس و رفتار معلمان به دانش آموزان منتقل می شود. این برنامه، به ویژه در دوره ابتدایی که شخصیت و رفتارهای اجتماعی کودکان در حال شکل گیری است، نقش مهمی در تربیت اجتماعی و اخلاقی آنان ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش برنامه درسی پنهان در شکل گیری رفتارهای اجتماعی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که عواملی مانند الگوی رفتاری معلمان، شیوه تعامل مدیر و کارکنان مدرسه، عدالت آموزشی، فضای عاطفی کلاس، قوانین و مقررات مدرسه، فرهنگ مشارکت، احترام متقابل و همکاری، تاثیر مستقیمی بر رشد مهارت هایی همچون مسئولیت پذیری، همدلی، همکاری، احترام به حقوق دیگران، خودکنترلی و قانون مداری دانش آموزان دارند. همچنین، ایجاد محیطی امن، حمایتگر و مبتنی بر اعتماد، فرصت مناسبی برای تقویت احساس تعلق، مشارکت فعال و کاهش رفتارهای ناسازگار فراهم می آورد. نتایج پژوهش نشان می دهد که توجه آگاهانه به مولفه های برنامه درسی پنهان، در کنار برنامه درسی رسمی، می تواند نقش موثری در پرورش شهروندانی مسئول، اخلاق مدار و برخوردار از مهارت های اجتماعی ایفا کند. ازاین رو، توانمندسازی معلمان و مدیران مدارس در شناخت و مدیریت ابعاد برنامه درسی پنهان، از الزامات ارتقای کیفیت تعلیم و تربیت در دوره ابتدایی به شمار می رود.کلمات کلیدیبرنامه درسی پنهان، رفتارهای اجتماعی، دانش آموزان ابتدایی، مهارت های اجتماعی، فرهنگ مدرسه، تربیت اجتماعی، آموزش ابتدایی، معلم، مدیریت مدرسه، مسئولیت پذیری