فناوری های کمکی و دستگاه های کمکی در آموزش دانش آموزان با نیازهای ویژه

فناوری های کمکی و دستگاه های کمکی در سال های اخیر به یکی از ابزارهای مهم برای تحقق آموزش فراگیر و افزایش فرصت های یادگیری دانش آموزان با نیازهای ویژه تبدیل شده اند. این فناوری ها با هدف کاهش موانع ناشی از محدودیت های جسمی، حرکتی، حسی، ارتباطی، شناختی و یادگیری طراحی و به کار گرفته می شوند و می توانند دسترسی دانش آموزان به محتوای آموزشی، ارتباط با معلم و همسالان، انجام تکالیف، مشارکت در فعالیت های کلاسی و ارزیابی پیشرفت تحصیلی را تسهیل کنند. استفاده از ابزارهایی مانند نمایشگرهای برجسته، دستگاه های تقویت کننده صدا، نرم افزارهای تبدیل گفتار به متن و متن به گفتار، ابزارهای بزرگ نمایی، صفحه کلیدها و قلم های ویژه، تجهیزات ارتباطی و رایانه های مناسب سازی شده، در صورت انتخاب متناسب با نیازهای فردی دانش آموز، می تواند زمینه استقلال بیشتر و مشارکت فعال تر او را در فرایند یاددهی یادگیری فراهم سازد. پژوهش های انجام شده در ایران نیز نشان داده اند که فناوری های آموزشی و کمکی، در صورت طراحی و اجرای مناسب، می توانند بر یادگیری، انگیزه، مشارکت و تعامل اجتماعی دانش آموزان با نیازهای ویژه اثرگذار باشند. با وجود این، بهره گیری موثر از فناوری کمکی صرفا به تهیه و توزیع دستگاه ها محدود نمی شود، بلکه نیازمند ارزیابی دقیق نیازهای دانش آموز، آموزش معلمان و خانواده ها، تامین پشتیبانی فنی، مناسب سازی محیط مدرسه و نظارت مستمر بر میزان اثربخشی تجهیزات است. در این مقاله، با رویکرد توصیفی تحلیلی، نقش فناوری های کمکی و دستگاه های کمکی در آموزش دانش آموزان با نیازهای ویژه، انواع کاربردهای آن ها، فرصت های ایجادشده و مهم ترین چالش های موجود بررسی شده است. نتایج نشان می دهد که فناوری کمکی زمانی می تواند به ابزاری موثر برای عدالت آموزشی تبدیل شود که از یک وسیله جانبی به بخشی هماهنگ از برنامه آموزشی فردمحور و محیط یادگیری فراگیر تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

فناوری کمکی ، دستگاه های کمکی ، دانش آموزان با نیازهای ویژه ، آموزش فراگیر ، آموزش و پرورش استثنایی ، فناوری آموزشی ، دسترس پذیری آموزشی