مدیریت یادگیری مشارکتی مبتنی بر هوش مصنوعی و الزامات حرفه ای معلمان در نظام تعلیم و تربیت ایران

تحولات شتابان فناوری های نوین و نفوذ هوش مصنوعی به ساحت آموزش، پارادایم های حاکم بر مدیریت کلاس درس و تعاملات آموزشی را با بازتعریفی بنیادین مواجه ساخته است. در این میان، الگوی «یادگیری مشارکتی» که از دیرباز به عنوان موثرترین بستر جهت تقویت تفکر انتقادی، مسئولیت پذیری اجتماعی و حل مسئله شناخته می شد، در میدان عمل با چالش هایی نظیر فرسودگی پایشگری معلم، پدیده سواری مجانی، تک گویی فراگیران مسلط و دشواری ارزشیابی سهم فردی در خروجی های تیمی روبه رو بوده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکارهای مدیریت یادگیری مشارکتی مبتنی بر هوش مصنوعی و واکاوی شایستگی ها و الزامات حرفه ای معلمان در نظام تعلیم و تربیت ایران به روش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر اسناد بالادستی و پژوهش های اصیل داخلی تدوین شده است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی از رهگذر پنج کارکرد محوری شامل ترکیب بندی هوشمند گروه ها، تحلیل الگوهای گفت وگوی شناختی، داربست بندی تطبیقی لحظه ای، تعدیل نابرابری های مشارکتی و تفکیک داده بنیان سهم فردی از خروجی تیمی، نقش معلم را از یک ناظر دستی و خسته به یک «ارکستراتور پداگوژیک» ارتقا می دهد. هم چنین تحقق این الگو نیازمند بازطراحی پنج ساحت شایستگی حرفه ای در آموزگاران (سواد داده کاوی آموزشی، پداگوژی سناریونویسی مسئله محور، عاملیت تربیتی و مداخله انسانی، اخلاق مداری الگوریتمی، و هم سوسازی با ساحت های شش گانه سند تحول بنیادین) است. در فرجام، محدودیت های ساختاری و اجرایی تبیین و راهکارهای کاربردی و پژوهشی در قالب نقشه راه سیاستی ارائه شده است.واژگان کلیدی: یادگیری مشارکتی، هوش مصنوعی در آموزش، ارکستراسیون پداگوژیک، شایستگی های حرفه ای معلمان، داربست بندی تطبیقی، سند تحول بنیادین.