شناسایی الزامات استفاده پایدار از هوش مصنوعی برای ارتقای کیفیت زندگی حرفه ای معلمان

امروزه با گسترش فناوری های دیجیتال و نفوذ روزافزون آن در تمامی ابعاد زندگی بشر، حوزه آموزش و پرورش نیز دستخوش تحولات بنیادین و اساسی شده است که شیوه های تدریس، ارزیابی دانش آموزان، تعامل با اولیا و حتی فرآیند یادگیری را متحول ساخته است. در این میان، معلمان به عنوان ستون فقرات نظام آموزشی، نقشی بی بدیل و حیاتی در تربیت نسل های آینده ایفا می کنند و فشارهای ناشی از این تحولات دیجیتال، بار مضاعفی بر دوش آنها قرار داده است که می تواند تعادل ظریف میان زندگی حرفه ای و شخصی آنها را برهم زند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تعادل کار-زندگی معلمان در عصر دیجیتال و شناسایی عوامل موثر بر آن انجام گرفته و سعی دارد پاسخگوی سوالات اساسی در این زمینه باشد. در این تحقیق از روش توصیفی-پیمایشی استفاده شده و جامعه آماری شامل معلمان مدارس دولتی و غیردولتی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بوده که از میان آنها تعداد ۳۵۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب گردیده اند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه استاندارد تعادل کار-زندگی بوده که روایی و پایایی آن قبلا تایید شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که بین استفاده از فناوری های دیجیتال و میزان تعادل کار-زندگی معلمان رابطه منفی و معناداری وجود دارد و فشارهای ناشی از انتظارات آنلاین، حجم بالای کارهای اداری دیجیتال، کمبود زمان برای استراحت و فعالیت های شخصی، و همچنین بلند بودن ساعت کاری مجازی از جمله عوامل اصلی برهم زننده این تعادل هستند. همچنین نتایج حاکی از آن است که معلمان زن نسبت به معلمان مرد و معلمان جوان تر نسبت به معلمان باتجربه تر، آسیب پذیری بیشتری در برابر اختلال در تعادل کار-زندگی دارند. بر اساس یافته های این پژوهش، پیشنهادات کاربردی از جمله طراحی سیاست های حمایتی از سوی وزارت آموزش و پرورش، آموزش مهارت های مدیریت زمان به معلمان، ایجاد فرهنگ سازمانی حامی تعادل کار-زندگی، و همچنین محدود کردن ارتباطات کاری خارج از ساعات کاری ارائه می گردد. این تحقیق می تواند گامی موثر در جهت بهبود شرایط کاری معلمان و در نتیجه ارتقای کیفیت آموزش و یادگیری باشد.کلمات کلیدی: تعادل کار-زندگی، معلمان، عصر دیجیتال، فناوری اطلاعات و ارتباطات، استرس شغلی