ارائه و اعتبارسنجی الگوی رهبری بحران در مدارس دوره دوم متوسطه استان فارس: رویکرد آمیخته اکتشافی

چکیده پژوهش حاضر با هدف ارائه و اعتبارسنجی الگوی رهبری بحران در مدارس دوره دوم متوسطه استان فارس انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی انجام گرفت. در بخش کیفی، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۴ نفر از مدیران و معلمان مدارس دوره دوم متوسطه استان فارس که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند، گردآوری و با استفاده از روش تحلیل شبکه مضامین اتریید-استرلینگ تحلیل شد. در بخش کمی، بر اساس یافته های کیفی، پرسشنامه ای محقق ساخته شامل ۲۳ گویه در قالب ۸ مولفه تدوین و در میان مدیران و معلمان مدارس دوره دوم متوسطه استان فارس اجرا شد. روایی محتوایی پرسشنامه با استفاده از نظر ۱۰ نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان و شاخص های CVR و CVI بررسی و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ ۰/۸۶ تایید شد. نتایج تحلیل داده ها نشان داد الگوی رهبری بحران از هشت مولفه شامل آمادگی و پیشگیری، رهبری و هدایت، ارتباطات موثر، هماهنگی و همکاری درونی، منابع و تجهیزات، ارزیابی و بهبود، آموزش و توانمندسازی و پشتیبانی روانی اجتماعی تشکیل شده است. نتایج اعتبارسنجی مدل نیز نشان داد تمامی گویه ها از بار عاملی مطلوب برخوردار بوده و مدل اندازه گیری و روابط ساختاری از برازش و اعتبار قابل قبول برخوردارند. در میان مولفه های شناسایی شده، ارتباطات موثر با ضریب مسیر ۰/۸۶۷، آمادگی و پیشگیری با ضریب ۰/۷۳۲ و رهبری و هدایت با ضریب ۰/۶۸۹ بیشترین نقش را در تبیین رهبری بحران مدارس داشتند. بر اساس یافته ها، رهبری اثربخش بحران در مدارس مستلزم رویکردی چندبعدی است که در آن آمادگی پیشگیرانه، ارتباطات سریع و موثر، هدایت مناسب، توانمندسازی کارکنان، هماهنگی درونی، تامین منابع و حمایت روانی اجتماعی به صورت یکپارچه مورد توجه قرار گیرد.کلمات کلیدی: رهبری بحران، مدیریت بحران، مدارس دوره دوم متوسطه، مدیران مدارس، الگوی رهبری بحران، استان فارس، رویکرد