تحلیل محتوای کتب درسی دینی و ارتباط آن با نیازهای تربیتی و اجتماعی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتب درسی دینی (دین و زندگی) در نظام آموزش و پرورش ایران و بررسی میزان انطباق آن با نیازهای تربیتی و اجتماعی دانش آموزان انجام شده است. کتاب های درسی دینی از مهم ترین ابزارهای انتقال ارزش های فرهنگی و دینی به نسل جوان محسوب می شوند و نقش محوری در شکل گیری هویت دینی و اجتماعی دانش آموزان ایفا می کنند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش تحلیل محتوای کمی و کیفی، به بررسی متون درسی دینی در مقاطع مختلف تحصیلی پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که اگرچه مولفان کتب درسی به مولفه های فردی تربیت دینی مانند حجاب، عزت نفس و خودمراقبتی توجه نسبتا مطلوبی داشته اند، اما به مولفه های اجتماعی همچون مسئولیت پذیری اجتماعی، صله رحم، وفای به عهد و نفی تجمل گرایی به میزان کافی پرداخته نشده است. همچنین، میزان توجه به نیازهای عاطفی-روانی دانش آموزان در محتوای کتب درسی در سطح ضعیفی ارزیابی شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که میان محتوای موجود کتب درسی دینی و نیازهای تربیتی و اجتماعی دانش آموزان، شکاف قابل توجهی وجود دارد که بازبینی اساسی در محتوای این کتب را ضروری می سازد.

کلیدواژه ها:

تحلیل محتوا ، کتب درسی دینی ، نیازهای تربیتی ، نیازهای اجتماعی ، دین و زندگی ، دانش آموزان