تبیین مولفه های تربیت شهروندی در کتب درسی دوره اول و دوم ابتدایی و ارائه الگوی پیشنهادی تدریس

پژوهش حاضر با هدف تبیین مولفه های تربیت شهروندی در کتب درسی دوره اول و دوم ابتدایی و ارائه الگوی پیشنهادی تدریس انجام شده است. با توجه به نقش محوری آموزش در شکل دهی به هویت اجتماعی و مدنی کودکان، شناخت وضعیت موجود در منابع رسمی آموزشی ضرورتی اجتناب ناپذیر است. روش پژوهش در این مطالعه از نوع ترکیبی با رویکرد تحلیل محتوای نظام مند است که در آن، کتب درسی مصوب در درس های اصلی از منظر ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری شهروندی مورد واکاوی قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه کتب درسی در بخش مولفه های شناختی و انتقال مفاهیم پایه از قوانین و نمادهای ملی موفق عمل کرده اند، اما در حوزه مولفه های مهارتی و رفتاری، نظیر مشارکت مدنی فعال، حل تعارض و تصمیم گیری جمعی، دچار ضعف ساختاری و عدم توازن هستند. همچنین، فعالیت های ارائه شده در کتب، عمدتا ماهیت بازپردازانه و حفظ محور داشته و فرصت کافی برای تجربه زیسته و یادگیری فعال را فراهم نمی آورند. در پاسخ به این چالش ها، این پژوهش یک الگوی تدریس فرآیند محور را پیشنهاد می دهد که مبتنی بر یادگیری تجربه محور، موقعیت محور و مشارکت فعال دانش آموزان است. این الگو با هدف گذار از آموزش سنتی به سمت تربیت شهروندانی مسئولیت پذیر و توانمند طراحی شده است تا بستری مناسب برای تحقق اهداف مدنی در مقطع ابتدایی فراهم آورد. واژه های کلیدی: تربیت شهروندی، کتب درسی، دوره ابتدایی، تحلیل محتوا، الگوی تدریس