تربیت شهروندی و مسئولیت پذیری در عصر حکمرانی الگوریتم ها

حکمرانی الگوریتمی و گسترش روزافزون هوش مصنوعی، شیوه زندگی، تصمیم گیری، تعاملات اجتماعی و مشارکت شهروندان را دستخوش تغییر کرده و ضرورت بازنگری در مفهوم تربیت شهروندی را افزایش داده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین الزامات تربیت شهروند مسئول و پاسخگو در عصر حکمرانی الگوریتمی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، مروری تحلیلی با رویکرد کیفی است که با استفاده از مطالعه اسنادی و کتابخانه ای انجام شد. داده های پژوهش از طریق بررسی مقالات، کتاب ها، اسناد علمی و گزارش های معتبر داخلی و بین المللی مرتبط با تربیت شهروندی، مسئولیت پذیری، شهروندی دیجیتال، سواد الگوریتمی، هوش مصنوعی و اخلاق فناوری گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شدند. یافته ها نشان داد که تربیت شهروند مسئول در عصر حکمرانی الگوریتمی مستلزم توجه هم زمان به مسئولیت فردی، اجتماعی، دیجیتال، اخلاقی و داده ای و همچنین پاسخگویی در استفاده از هوش مصنوعی است. همچنین، شایستگی های شناختی، دیجیتال، اخلاقی و اجتماعی مدنی، به ویژه تفکر انتقادی، سواد الگوریتمی، سواد هوش مصنوعی، حفظ حریم خصوصی، عدالت و مشارکت مدنی، از مهم ترین شایستگی های مورد نیاز شهروندان محسوب می شوند. نتایج همچنین بر نقش اساسی آموزش و پرورش، برنامه درسی، معلمان، محیط مدرسه، خانواده و روش های تدریس مشارکتی در شکل دهی به این شایستگی ها تاکید دارد. بر اساس یافته ها، الگوی پیشنهادی پژوهش نشان می دهد که ترکیب سواد دیجیتال و الگوریتمی با تفکر انتقادی و اخلاق فناوری می تواند به تقویت عاملیت، مسئولیت پذیری، مشارکت مدنی و پاسخگویی شهروندان منجر شود. در نتیجه، بازنگری برنامه های درسی، توانمندسازی معلمان، آموزش حقوق و اخلاق دیجیتال و ایجاد چارچوب های مسئولانه برای استفاده از هوش مصنوعی، از مهم ترین الزامات تربیت شهروند مسئول در عصر حکمرانی الگوریتمی است.

کلیدواژه ها:

تربیت شهروندی ، حکمرانی الگوریتمی ، سواد الگوریتمی ، هوش مصنوعی ، مسئولیت پذیری